شناسایی پیشران‌ها و شاخص‌های آتی زیست‌پذیری شهری با رویکرد آینده‌پژوهی مورد مطالعه: شهر شوش دانیال

نویسندگان

1 گروه جغرافیا.دانشگاه پیام نور

doi
10.22111/gdij.2025.49440.3671
چکیده

   زیست‌پذیری شهری تضمین‌کنندة زندگی راحت برای شهروندان و پایداری اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و همچنین احساس آسایش در فضای زندگی است. برای زیست‌پذیرکردن شهرها نیاز به توسعة پیشران­ها و شاخص‌های زیست‌پذیری است. با توجه به اهمیت این موضوع، در این پژوهش  با رویکرد آینده‌پژوهی به شناسایی پیشران­ها و شاخص­های آتی زیست‌پذیری شهر شوش پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کمّی و کیفی) است. جامعة آماری؛ کارشناسان/خبرگان، مدیران و پژوهشگران مسائل شهری می‌باشند که با استفاده از نمونه­گیری غیراحتمالی و به­صوت هدفمند و با اشباع نظری 30 کارشناس انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها از پرسش­نامة تأثیرات متقابل آینده­پژوهی و جهت تجزیه­وتحلیل داده­ها از مدل ساختاری و نرم­افزار میک‌مک(MICMAC)  استفاده شده است. نتایج پژوهش گویای آن بود که مهم­ترین پیشران­ها و شاخص­های عینی زیست‌پذیری شهری شامل6 پیشران سازگاری کاربری‌ها و رعایت همجواری­ها (23+)، کیفیت شبکه معابر (17+)، بهبود شرایط مسکن و ساخت مسکن ارزان­قیمت (15+)، بهبود وضعیت هوای پاک و کاهش آلودگی (10+) و توسعة حمل­ونقل (5+) بوده­اند، در‌ حالی‌که مهم­ترین پیشران­ها و شاخص­های ذهنی شامل 5 پیشران توزیع مناسب فرصت­های رفاهی، اقتصادی، اجتماعی برای شهروندان (26+)، برقراری عدالت اجتماعی و برابری اجتماعی (19+)، کیفیت اوقات فراغت و تفریح (15+)، سرزندگی و شادابی شهروندان (13+) و فضاهای سبز و رضایت از آن (12+) بوده­اند. نتایج نهایی پژوهش نیز نشان­داد پیشران­ها و شاخص­های کلیدی زیست‌پذیری در شهر شوش شامل: توزیع مناسب فرصت­های رفاهی، اقتصادی، اجتماعی برای شهروندان، سازگاری کاربری‌ها و رعایت همجواری‌ها، برقراری عدالت اجتماعی شهری، کیفیت شبکه معابر، بهبود شرایط مسکن و ساخت مسکن، کیفیّت اوقات فراغت و تفریح و سرزندگی و شادابی شهروندان بوده که لازم است در برنامه­ریزی توسعة پایدار شهری مورد توجه قرار گیرند.