تحلیل تغییرات مکانی و زمانی بارش فرین استان اصفهان
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران
doi
10.22111/gdij.2025.49837.3679چکیده
در این پژوهش به منظور تحلیل مکانی بارشهای فرین استان اصفهان از دادههای بارش روزانه 22 ایستگاه همدید از بدو تأسیس تا سال 1403 و مدل کریچینگ معمولی استفاده شده است. برای بررسی تغییرات زمانی از دادههای بارش روزانة ایستگاههای منتخب کاشان در شمال استان و اصفهان در مرکز استان از سال 1403-1351 برای مقایسة سه دورة زمانی و از خور و بیابانک در شرق، گلپایگان در غرب و شهرضا در جنوب استان از 1403-1371 برای مقایسة دو دورة زمانی با کاربست مدل توزیع مقادیر فرین تعمیمیافته، استفاده شده است. مدل برای چهار شاخص بارش سالانه، بارش فرین سالانه، نسبت بارش فرین به بارش سالانه و نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی سالانه برازش داده شد. نتایح نشانداد که در استان اصفهان حدود 43 تا 53 درصد از بارش سالانه در 10 تا 11 درصد روزهای بارانی سال بهصورت فرین نازل میشوند. بارش سالانه در سطح استان رو به کاهش است و بیشترین کاهش در شرق و کمترین آن در شمال استان وجود دارد. نسبت بارشهای فرین به بارش سالانه در غرب و جنوب استان تا حدودی کاهش یافته است اما در شرق استان کاهش چشمگیر یافته است. شمال استان نسبت بارش فرین به بارش سالانه در دورة سوم افزایش داشته اما روزهای بارش فرین سهم کمتری از روزهای بارانی را دارند. مرکز استان هم نسبت بارشهای فرین به بارش سالانه و هم نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی افزایش یافته است. در غرب استان در دورة اخیر روزهای بارشهای فرین درصد بیشتری از روزهای بارانی را شامل میشود. در جنوب استان نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی به مقدار زیادی افزایش یافته است اما در شرق استان نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی کاهش یافته است. برای مدیریت بحران آب و کاهش خطر خیزش ریزگردها بهویژه در شرق و مرکز استان، بررسی و مدیریت بارشهای فرین ضروری است.