تحلیل اختلاف قراءات سبع در تفسیر سوره یونس
نویسندگان
1 استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران،
2 نویسنده مسئول،دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران،
doi
10.22034/qer.2024.17068.1225چکیده
هدف:این پژوهش با هدف بررسی میزان تأثیرگذاری اختلاف قرائات قراء سبعه بر معنای آیات سوره یونس و نیز تبیین موضع قرآن در قبال این قرائات انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، تحلیل این نکته است که آیا در موارد اختلاف قرائت، معنای حاصل شده با سیاق کلی آیات هماهنگی دارد یا خیر و کدام قرائت میتواند به عنوان قرائت اصیل معرفی شود. روش:تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع معتبر تفسیری (مانند مجمعالبیان، الکشاف، روح المعانی و المیزان) و کتب تخصصی قرائات (مانند التیسیر، النشر و الحجة) انجام شده است. جامعه تحقیق شامل تمامی موارد اختلاف قرائت قراء سبعه در سوره یونس (22 مورد) است که به صورت کامل بررسی و تحلیل شدهاند. یافتهها:از مجموع 22 مورد اختلاف قرائت در سوره یونس، 16 مورد تأثیری در تغییر معنای آیه نداشته و تنها 6 مورد موجب تغییر معنا شدهاند. در این 6 مورد، قرائت مشهور (عاصم به روایت حفص) با سیاق آیات و انسجام الفاظ قرآن سازگاری کامل داشته و معنای دقیق و کاملی را منتقل کرده است. موارد اختلاف معنادار عبارتند از: آیه 16 (لا أدراکم/ لأدراکم)، آیه 22 (یسیّرکم/ ینشرکم)، آیه 30 (تبلو/ تتلو)، آیه 35 (لایهَدّی/ لایهْدی)، آیه 81 (السّحر/ آلسّحر) و آیه 88 (لیُضلّوا/ لیَضلّوا).نتیجهگیری:قرآن کریم به واسطه انسجام درونی و سیاق منسجم آیات، خود از اصالت قرائت خویش صیانت کرده است. در تمام مواردی که اختلاف قرائت منجر به تغییر معنا شده، قرائت عاصم به روایت حفص به عنوان قرائت مشهور، با سیاق آیات هماهنگی کامل داشته است. این یافته نشان میدهد که علاوه بر اعتبار سندی و شخصیت علمی قاریان، خود قرآن نیز به عنوان معیاری مستقل میتواند در تشخیص قرائت صحیح نقش آفرینی کند.