فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه پروژه­های مختلف آبخیزداری در حوزه­های آبخیز اجرا می­‌شود، گاهی این پروژه‌­ها با وجود مطالعه و هزینه بالا به‌دلایل مختلف ناکارآمد بوده، با شکست اقتصادی مواجه می­‌شوند. در مطالعه حاضر، ابتدا پروژه­‌های آبخیزداری انجام شده در حوضه پارسل A سد قشلاق سنندج معرفی شد. سپس، ارزیابی آن‌­ها با تعیین عوامل داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت. هدف استخراج مهمترین عوامل و ارائه راهبردهایی است که پروژه‌­ها از نظر اقتصادی مفیدتر و از نظر عملکردی موثرتر باشند. بنابراین، ضمن تعیین نقاط ضعف، قوت، فرصت­‌ها و تهدیدها با استفاده از پرسشگری از خبرگان، با کاربرد مدل تحلیلی SWOT و ماتریس کمی QSPM راهبردهای اجرایی-اقتصادی ارائه شدند. نتایج به‌­دست آمده وزن بالای عوامل مدیریتی را نشان دادند. به‌­طوری­‌که بیشترین ارزش نهایی در عوامل خارجی را طرح‌­های مطالعاتی ناکارآمد و عدم اختصاص بودجه برای تعمیر و نگهداری پروژه‌­ها با امتیازهای 0.50 و 0.43 به خود اختصاص دادند. در عوامل داخلی بیشترین ارزش نهایی مربوط به تخریب و مدفون شدن سدها در اثر پایین بودن کیفیت ساخت با امتیاز 0.59 بود. بر اساس نتایج مدل SWOT، وضعیت راهبردی در ربع ST و WT قرار گرفته، از نوع محافظه‌­کارانه و تدافعی است. یعنی راهبرد باید در جهت کاهش زیان ناشی از تهدیدها و نقاط ضعف با استفاده از نقاط قوت حوضه باشد. مطابق با این استراتژی راهبردها به­‌وسیله متخصصین ارائه و با استفاده از ماتریس کمی QSPM اولویت­‌بندی شدند. راهبرد اجرای پروژه­‌ها در اراضی تحت مالکیت افراد و یا واگذاری حق تعمیر و نگهداری آن­‌ها به مالکین با امتیاز نهایی 8.76 در اولویت اول قرار گرفت. نتایج پژوهش، نه‌­تنها می‌­تواند در راستای آگاهی از عوامل ضعف در پروژه­‌ها کمک کند، بلکه می‌­تواند در بهبود بازدهی اقتصادی پروژه­‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد.