تأثیر نابرابری توسعهای بر امنیت در استانهای مرزی و غیر مرزی ایران: یک بررسی تطبیقی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری برنامهریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22111/gdij.2025.50686.3707چکیده
هدف اصلی این پژوهش، بررسی ارتباط توسعهیافتگی و امنیت در استانهای مرزی و غیر مرزی ایران است. روش پژوهش حاضر بهلحاظ ماهیت کاربردی و بهلحاظ نوع، توصیفی-تحلیلی میباشد. دادههای این پژوهش بهصورت کتابخانهای استخراج گردیده است. تجزیهوتحلیل دادههای گردآوریشده بهصورت کمّی و با استفاده از نرمافزارهای «EXCEL»، «GIS» و «SPSS» صورت گرفته است. برای وزندهی به شاخصها از مدل «OPA»، برای ارزیابی وضعیت توسعهیافتگی و امنیت از روش تصمیمگیری چندشاخصة ویکور، برای ارتباطیابی میان متغیرها از روش «GWR» و برای بررسی تفاوت وضعیت توسعهیافتگی و امنیت از آزمون t دو نمونة مستقل استفادهشده است. نتایج نشانگر آن است که بر اساس آزمون t دو نمونه مستقل، در دو گروه استانهای مرزی و غیر مرزی از نظر میزان توسعهیافتگی و امنیت، تفاوت معناداری مشاهده نشده است. نتایج آزمون «GWR» حاکی از آن است که در استانهای مرزی، 42 درصد از سطح امنیت، بهوسیلة توسعهیافتگی پیشبینی میشود، در حالی که این نسبت در استانهای غیر مرزی به 63 درصد میرسد. نظام برنامهریزی ایران، با اتکاء به نظریة نئوکلاسیک و الگوی مرکز-پیرامون، در طول زمان نابرابریهای توسعهای را در میان استانهای مرزی و غیر مرزی بهوجود آورده است، علاوه بر این، تحولات اخیر در مناطق مرزی ایران، موجب ایجاد چالشهای امنیتی متعددی شده که میتواند تأثیر بسزایی بر روند توسعهای این مناطق داشته باشد؛ بنابراین برای برطرف کردن نابرابریهای موجود و ارتقاء سطح توسعه در مناطق مرزی، لازم است که سیاستهای کلان و خرد با در نظر گرفتن تمامی ابعاد و چالشهای موجود، بهویژه در زمینة امنیت، طراحی و اجرایی شوند.