تحلیل راهبردی امکانسنجی ایجاد بازارچههای روستایی مشترک با استفاده از روشهای «SWOT» «AHP» (مطالعة موردی: روستاهای بخش بهار همدان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران
3 دانشیار جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران
doi
10.22111/gdij.2025.48434.3639چکیده
کشاورزی، بهعنوان یکی از اصلیترین عوامل توسعه در روستاها شناخته شده است و ایجاد بازارچههای روستایی میتواند نقشی کلیدی در افزایش درآمد، اشتغال و توسعة پایدار روستایی ایفا کند. این تحقیق با هدف تحلیل و اولویتبندی راهبردهای ایجاد بازارچههای مشترک روستایی در بخش بهار همدان انجام شده است. جامعة آماری شامل 450 خانوار روستایی، کارشناسان توسعه و مسئولین محلی بود. روش نمونهگیری در بین خانوارها بهصورت خوشهای چندمرحلهای و در میان کارشناسان از روش گلولهبرفی استفاده شد. برای تحلیل دادهها از مدل «SWOT» جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها و همچنین با تکمیل 100 پرسشنامة جدید، از مدل تحلیل سلسلهمراتبی «AHP» برای اولویتبندی راهبردها بهره گرفته شد. نتایج نشانداد که ایجاد بازارچة روستایی در این منطقه به لحاظ اقتصادی برای روستائیان مقرونبهصرفه است و امکان پایداری و رشد آن فراهم میشود. از مهمترین نقاط قوت میتوان به آمادگی بالای روستائیان و نزدیکی روستاها به یکدیگر اشاره کرد. در بخش فرصتها نیز افزایش درآمد پایدار، رونق کسبوکارهای جدید و اشتغالزایی، بهترین نتایج را داشتند. اولویتهای راهبردی شامل جذب مشارکتهای مردمی و استفادة بهینه از زیرساختهای موجود بود. همچنین اولویتبندی راهبردهای ارائهشده بهروش «AHP» نیز با اولویتهای خروجی روش «SWOT» تطابق کامل داشت.