تحلیل راهبردی امکان‌سنجی ایجاد بازارچه‌های روستایی مشترک با استفاده از روش‌های «SWOT» «AHP» (مطالعة موردی: روستاهای بخش بهار همدان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 دانشیار جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.48434.3639
چکیده

   کشاورزی، به­عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل توسعه در روستاها شناخته شده است و ایجاد بازارچه‌های روستایی می‌تواند نقشی کلیدی در افزایش درآمد، اشتغال و توسعة پایدار روستایی ایفا کند. این تحقیق با هدف تحلیل و اولویت‌بندی راهبردهای ایجاد بازارچه‌های مشترک روستایی در بخش بهار همدان انجام شده است. جامعة آماری شامل 450 خانوار روستایی، کارشناسان توسعه و مسئولین محلی بود. روش نمونه‌گیری در بین خانوارها به­صورت خوشه‌ای چندمرحله‌ای و در میان کارشناسان از روش گلوله­برفی استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از مدل «SWOT» جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها و همچنین با تکمیل 100 پرسش­نامة جدید، از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی «AHP» برای اولویت‌بندی راهبردها بهره گرفته شد. نتایج نشان­داد که ایجاد بازارچة روستایی در این منطقه به لحاظ اقتصادی برای روستائیان مقرون­به­صرفه است و امکان پایداری و رشد آن فراهم می‌شود. از مهم‌ترین نقاط قوت می‌توان به آمادگی بالای روستائیان و نزدیکی روستاها به یکدیگر اشاره کرد. در بخش فرصت‌ها نیز افزایش درآمد پایدار، رونق کسب‌وکارهای جدید و اشتغال‌زایی، بهترین نتایج را داشتند. اولویت‌های راهبردی شامل جذب مشارکت‌های مردمی و استفادة بهینه از زیرساخت‌های موجود بود. همچنین اولویت‌بندی راهبردهای ارائه­شده به­روش  «AHP» نیز با اولویت‌های خروجی روش «SWOT» تطابق کامل داشت.