فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:این پژوهش با هدف مقایسه وضعیت رجالی حفص بن سلیمان و شعبه بن عیّاش، دو راوی مشهور قرائت عاصم، در دو حوزه حدیث و قرائت انجام شده است. مسئله اصلی، ارزیابی اعتبار سندی روایات و قرائت این دو راوی با توجه به منابع رجالی اهل‌سنت است. روش:این مطالعه با روش کتابخانه‌ای و توصیفی-تحلیلی، توصیفات رجالی حفص و شعبه را در منابع معتبر رجالی و حدیثی اهل‌سنت (مانند آثار ابن‌معین، بخاری، ابن‌ابی‌حاتم، ابن‌عدی، ذهبی و...) گردآوری و تحلیل کرده و وضعیت آنان را از نظر عدالت و ضبط در دو حوزه حدیث و قرائت مقایسه نموده است. یافته‌ها:نتایج نشان می‌دهد که شعبه بن عیّاش از نظر عدالت و وثاقت مورد تأیید عالمان رجال است و حدیث و قرائت او مورد پذیرش محدثان بزرگی چون بخاری و صاحبان سنن چهارگانه قرار گرفته است. ضعف حافظه او در کهنسالی، با اعتماد به مکتوباتش جبران می‌شود. در مقابل، حفص بن سلیمان با تضعیفات گسترده‌ای از سوی عالمان رجال مواجه است و عدالتش اثبات نشده، بلکه به کذب متهم شده است. با وجود برتری نسبی حافظه او بر شعبه، این برتری نمی‌تواند فقدان عدالت را جبران کند. نظریه تفکیک حوزه حدیث و قرائت برای حفص که توسط متأخرانی مانند ذهبی مطرح شده، فاقد پشتوانه رجالی متقدم است.نتیجه‌گیری: با توجه به احراز عدالت و وثاقت شعبه و عدم احراز آن برای حفص، روایت و قرائت شعبه از اعتبار بیشتری برخوردار است. این نتیجه در ارزیابی سندی روایات و قرائات منقول از این دو راوی و در گزینش قرائت معیار، حائز اهمیت است.