فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استحصال آب باران با سامانه‌­های کوچک­ یکی از گزینه­های توسعه منابع آب در مناطق خشک است که می­‌تواند بخشی از آب مورد نیاز بخش کشاورزی دیم را تأمین کند. برای افزایش پتانسیل استحصال آب در سامانه کوچک می­‌توان اقداماتی برای افزایش تولید رواناب انجام داد. در این پژوهش، استفاده از تیمارهای ساده­ ایجاد جوی و پشته، پوشش خاک رس و ترکیب این دو در کنار تیمار شاهد به­‌منظور بررسی رواناب تولیدی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار و طی دو سال (1393 و 1394) در منطقه زرین‌­دشت استان فارس ارزیابی شد. نتایج نشان داد که منطقه پتانسیل استحصال آب باران را دارد. بیشترین مقدار ضریب رواناب در تیمار شاهد و به مقدار 6.5 و 9.3 درصد به­‌ترتیب در سال اول و دوم مشاهده شد. دست­‌خوردگی خاک سطحی (در تیمارهای غیر از شاهد) به‌­طور متوسط 11 و 14 درصد رواناب و ضریب رواناب (به‌­ترتیب) را نسبت به شاهد کاهش داد. آستانه بارش برای ایجاد رواناب طی دو سال آزمایش در تیمار شاهد حدود یک میلی‌­متر بود. در سایر تیمارها آستانه بارش در ایجاد رواناب در سال دوم کاهش یافت. از نظر مقدار و ضریب رواناب و نیز آستانه بارش در ایجاد رواناب، تیمار شاهد در سامانه کوچک قابل پیشنهاد است. مساحت سامانه کوچک بین حدود 15 تا 150 متر ­مربع برای تأمین به‌­ترتیب 300 و 600 میلی­‌متر نیاز آبی با احتمال وقوع 50 و 67 درصد بارندگی و راندمان ذخیره 25 و 50 درصد متغیر بود. البته در واقع مساحت سامانه کوچک با توجه به نوع محصول می‌­تواند به‌صورت اقتصادی تعیین شود.