ارزیابی میزان آلایندگی فصلی فلزات سنگین در گردوغبار اتمسفری شهر یزد با استفاده از شاخص‌های آلودگی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

doi
10.22111/gdij.2024.48070.3623
چکیده

   فرونشست گردوغبار به‌طور گسترده در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان اتفاق می‌افتد. این مطالعه به منظور بررسی آلایندگی عناصر سنگین در گردوغبار اتمسفری شهر یزد انجام شده است. گردوغبار به‌صورت فصلی از پائیز 1397 تا تابستان 1398 و از 30 نقطه با استفاده از تله‌های رسوبگیر نمونه‌برداری شد. غلظت ده عنصر سنگین شامل آهن، منگنز، نیکل، کروم، کبالت، آرسنیک، سرب، کادمیوم، روی و مس تعیین و شاخص‌های ارزیابی آلودگی فلزات سنگین شامل شاخص‌های بار آلودگی (PLI)، درجه آلودگی (Cd)، شاخص آلودگی (PI) و فاکتور غنی‌شدگی (EF)، برای ارزیابی سطح و میزان آلودگی گرد و غبار در منطقه محاسبه­شدند. به­جز عنصر کبالت با میزان فاکتور غنی‌شدگی کمتر از 1 (0.88) که گویای خاستگاه طبیعی این عنصر در منابع طبیعی می‌باشد، سایر فلزات سنگین شامل: آهن، منگنز، نیکل و کروم با فاکتور غنی‌شدگی بین 1 تا 10 از منابع مختلط طبیعی و انسان‌زاد و عنصر آرسنیک با فاکتور غنی‌شدگی بیش از 10 دارای خاستگاه غیر طبیعی و انسان‌زاد تشخیص داده شد که سهم هر کدام از این منابع بسته به زمان و مکان نمونه‌برداری گردوغبار متفاوت می‌باشد. براساس شاخص‌های ارزیابی آلودگی، آلودگی فلزات سنگین در منطقه در حد متوسط بوده و شاخص‌های آلودگی عناصر آرسنیک، کادمیوم، روی و سرب بیش‌تر از سایر عناصر به­دست آمد.