سنجش مؤلفه‌های ارتقای محیط‌ زیست هوشمند در نواحی منطقة ۱۲ تهران

نویسندگان

1 دانشیار رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، ایران، تهران

3 دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، ایران، تهران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22111/gdij.2024.46951.3587
چکیده

در حال حاضر، محیط ‌زیست هوشمند و ارتقای آن یکی از موضوعات مهم در حوزة حفاظت از محیط ‌زیست است. اتحادیة اروپا به‌عنوان یک سازمان بین‌المللی، شاخص‌هایی را برای سنجش و ارزیابی اقدامات و تلاش‌ها جهت ارتقای محیط زیست هوشمند تعیین کرده است؛ ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر، سنجش مؤلفه‌های ارتقای محیط زیست هوشمند بر اساس شاخص‌های کمیسیون اتحادیة اروپا در محلات منطقة 12 تهران است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی  است که با به‌کارگیری ترکیبی از مدل‌های کمی و کیفی انجام‌گرفته است. شیوه‌های جمع‌آوری داده در این تحقیق، اسنادی- کتابخانه‌ای و میدانی است. جامعة آماری تحقیق را ۶۰ نفر از کارشناسان با استفاده از تکنیک «دلفی» تشکیل داده‌اند. در نهایت جهت تجزیه‌وتحلیل متغیرها از روش «مارکوس» و معادلات ساختاری بهره گرفته شد. نتایج نشان­می‌دهد شاخص‌های محیط‌ زیست هوشمند به­لحاظ اهمیت به همدیگر متفاوت هستند. براین‌اساس؛ شاخص محیط‌ زیست و آلاینده‌های زیست‌محیطی با میانگین رتبه­ای ۸۱/۱ بالاترین امتیاز و شاخص برنامه‌ریزی سبز با امتیاز ۱.۰۶ پایین‌ترین امتیاز را دارا است. همچنین نتایج نشان­می­دهد که سطح معناداری به‌دست‌آمده از آزمون «فریدمن» کمتر از ۰۵/۰ است، درنتیجه بین شاخص‌های محیط‌ زیست هوشمند در سطح نواحی ۶گانة  منطقة دوازده تهران در سطح ۹۵ درصد اطمینان تفاوت وجود دارد. همچنین باتوجه‌به مثبت‌بودن شاخص اشتراک و شاخص افزونگی و سه مقدار ۰.۰۱، ۰.۲۵، ۰.۳۶ که به‌عنوان مقادیر ضعیف، متوسط و قوی برای «GOF» معرفی ‌شده است و حصول مقدار ۰,۵۰ برای «GOF»، برازش مناسب مدل تأیید می­گردد. نتایج تحلیل «مارکوس»  هم  نشان­می‌دهد ناحیه ۴ در بعد‌های مختلف حفاظت از محیط ‌زیست و مدیریت منابع طبیعی، وزن بیشتری دارد و نواحی دیگر نیز در بعضی از ابعاد، تأثیر متفاوتی دارند.