فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طوفان­های گرد و غبار یکی از پدیده‌­های جوی است که تاثیرات منفی زیادی را برای استان هرمزگان که یکی از مهمترین مراکز جمعیتی و گردشگری در جنوب کشور بوده و بخش قابل توجهی از تأسیسات مهم و راهبردی کشور در آن ایجاد شده، به­ همراه داشته است. به همین دلیل، تعیین کانون و مناطق تحت تاثیر طوفان­ و همچنین، شناسایی مسیرهای مهم ورود و حرکت آن­‌ها از مهمترین نیازهای امروز سازمان­‌های مرتبط در این استان است. به­‌منظور بررسی پدیده گرد و غبار در استان هرمزگان، ابتدا کلیه داده­‌های هواشناسی 12 ایستگاه سینوپتیک منطقه بین سال­‌های 2000 تا 2018 میلادی مورد بررسی و واکاوی قرار گرفتند و تعداد 48 رخداد طوفان گرد و غبار که دید افقی در آن­‌ها به کمتر از 1000 متر کاهش پیدا کرده بود، مشخص شد و عملیات آشکارسازی توده گرد و غبار بر روی آن­‌ها با استفاده از تصاویر ماهواره مودیس و تعداد چهار الگوریتم آشکارساز Ackerman ،TDI ،TIIDI و  NDDI انجام شد و مناطق تحت تاثیر طوفان و همچنین، مناطق منشاء آن تعیین شدند. برای مسیریابی حرکت طوفان گرد و غبار از مدل انتشار پخش لاگرانژی ذرات HYSPLIT استفاده شد و مسیرهای ورودی طوفان­‌های گرد و غبار به داخل استان و همچنین، مسیرهای حرکت آن و مناطقی که دارای بیشترین تاثیرات را در این زمینه هستند، مورد شناسایی قرار گرفتند. نتایج مقایسه چهار الگوریتم آشکارساز گرد و غبار، بیانگر کارایی مناسب‌­تر الگوریتم TDI در مقایسه با سایر الگوریتم‌­ها در تشخیص کانون و توده گرد و غبار در منطقه می‌­باشد. بر اساس نتایج، مناطق شرقی استان هرمزگان، تالاب جازموریان، شرق سیستان و بلوچستان، مناطق غربی افغانستان و پاکستان و نیز مناطق مرکزی و جنوبی عربستان از مهمترین کانو­ن­‌های تولید گرد و غبار در منطقه شناخته شدند. بررسی نقشه‌­های مدل HYSPLIT  بیانگر وجود سه مسیر کلی ورود و ایجاد طوفان­‌های گرد و غبار به منطقه می­‌باشد که شامل مناطق جنوب غربی کشور، مسیر جنوبی-شمالی و مسیر شمالی و شمال­ غربی است. همچنین، بر اساس نتایج مدل، در حدود 53.7 درصد مسیر حرکت و انتشار گرد و غبار پس از وقوع طوفان به سمت شمال و شما­ل­ شرقی است که این امر باعث گسترش آلودگی و تشدید غلظت گرد و غبار در شهرهایی نظیر بندرعباس، قشم، میناب، رودان، جیرفت، کهنوج، بم، ایرانشهر، خاش، میرجاوه و زاهدان می‌شود. همچنین، در حدود 22.3 درصد طوفان­‌های منطقه مسیر جنوبی و 14.8 درصد مسیر جنوب ­غربی و 9.2 درصد مسیر شرقی را برای ادامه پیمایش خود در نظر می­‌گیرند.