فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرم شهری، به ­طور چشمگیری بر تولید و انتشار آلاینده­های هوا تأثیر می­گذارد؛ بنابراین شناخت رابطة بین فرم شهری و آلودگی هوا می­تواند با بهینه­سازی سیاست­های برنامه­ریزی و مدیریت شهری، پیامدهای مهمی در زمینة بهبود کیفیت هوا داشته باشد. هدف مطالعة حاضر بررسی ارتباط فرم شهری با غلظت آلاینده­های CO، NO2، SO2، O3، PM10، PM2.5 و BC در تهران و تبریز و بازخوردهای آب­و­هوایی آن­ها در طول 2021 -2015 است. این هدف با محاسبة سنجه­های سیمای سرزمین مرتبط با ویژگی­های مختلف فرم شهری شامل اندازه، شکل، تکه­تکه­شدگی، فشردگی و پراکندگی براساس سری زمانی داده­های کاربری اراضی ماهانه «Dynamic World» با دقت 10 متر در سامانة «گوگل­ارث­انجین» و نرم‌افزار R4.3.3 و به­کارگیری تحلیل همبستگی اسپیرمن و مدل­های رگرسیون خطی چندگانه (MLR) و جنگل تصادفی (RF) محقق شد. نتایج این پژوهش نشان­می­دهد که فرم شهری، نقش بسیار مهمی در تولید و انتشار آلاینده­های هوا در شهرهای تهران و تبریز در طول دورة آماری مورد مطالعه ایفا کرده است. علاوه بر این، مکانیسمی که توسط آن فرم شهری بر سطح غلظت آلاینده­های هوا در تهران و تبریز تأثیر می­گذارد، با توجه به تفاوت در ویژگی­های منطقه­ای این شهرها از جمله جمعیت، شرایط آب­و­هوایی و ساختار صنعتی برای برخی از آلاینده­ها نسبتاً متفاوت است. در تهران پارامترهای هواشناسی دما، بارش و سرعت باد و در تبریز دما و سرعت باد نقش مهمی در ارتباط شاخص­های فرم شهری با غلظت آلاینده­های جوی دارند