یک رویکرد سنجش‌‌ازدور برای ارزیابی تغییرات دما با استفاده از تحلیل فضایی و رگرسیون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه سنجش از دور و GIS، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز،ایران

2 دانشیار، گروه سنجش از دور و GIS، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22111/gdij.2024.48238.3632
چکیده

شهرنشینی بر محیط حرارتی شهری تأثیر بسزایی دارد و این تغییرات بر اقلیم، محیط و کیفیت زندگی ساکنان تأثیر گذاشته است. هدف از این مطالعه ارزیابی روند تغییرات طولانی­مدت دمای سطح زمین و جزایر حرارتی شهرستان اهواز با استفاده از روش الگوریتم پنجره مجزا 3 «SW» در بازه زمانی 2014 تا 2022 می­باشد. در این تحقیق به­منظور برآورد دقیق دامنه تغییرات دمای سطح زمین، از تخمین‌گر «تیل- ‌سن» و مدل «من-کندال» استفاده شد. خودهمبستگی فضایی جزایر حرارتی با استفاده از شاخص موران محلی و ارتباط روند تغییرات دمای سطح زمین با پارامترهای کاربری شهری با استفاده از رگرسیون حداقل مربعات معمولی4 «OLS»  و رگرسیون وزنی5 «GWR» مورد ارزیابی قرار گرفت. از الگوریتم فیوژن، گرام-اشمیت نیز برای افزایش قدرت تفکیک مکانی تصاویر ماهواره لندست-8 استفاده شده است. تحلیل روند «تیل-‌سن» نشان داده است که 61/93 درصد منطقه دارای روند افزایشی و 39/6 درصد دارای روند کاهشی می­باشد، بر اساس نتایج آزمون معنی­داری «من –کندال» تنها 6 درصد مساحت منطقه دارای روند کاهش یا افزایش دایم معنی­دار می­باشد و دیگر بخش­ها فاقد روند معنی‌داری هستند. نتایج همبستگی پیرسون بین دمای هوای محاسبه­شده با دمای ایستگاه زمینی برابر با 716/0 می‌باشد. ارزیابی دمای سطح زمین با استفاده از روش همبستگی فضایی موران جهانی نشان­داد که دما دارای ساختار فضایی با الگوی خوشه­ای است و مقدار آن بین 63/0 تا 68/0 متغیر می­باشد. در نتایج شاخص موران محلی مشاهده شد که میزان جزایر حرارتی در سال 2019 نسبت به بقیه سال­ها به­طور چشمگیری کاهش یافته است. بررسی اثر عوامل کاربری شهری (فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از فضای سبز، فاصله از رودخانه، فاصله از صنایع و فاصله از جاده) بر روند تغییرات دما با استفاده از روش­های «OLS» و «GWR»، نشان­داد که همة پارامترهای مستقل درنظرگرفته­شده، معنی­دار می­باشند و مدل «GWR» نتایج بهتری نسبت به «OLS» در منطقة مورد مطالعه داشته است.