فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فهم چشم‌انداز پیش ‌روی سیستم‌­های تولید کشاورزی محافظت‌شده و عمقی، به­ویژه کشت‌های گلخانه‌ای، با توجه به مسائل و شرایط زمینه‌ای، اهمیت شایانی دارد. تحقیق حاضر با هدف ترسیم تصاویر آینده در واحدهای بهره‌برداری گلخانه‌ای در ایران انجام شده است. با اتخاذ دو رویکرد اکتشافی و هنجاری در مطالعات آینده، روش­های تحلیل مضمون، مثلث آینده و تجزیه­وتحلیل لایه‌ای علّی«CLA» جهت پاسخ به پرسش پژوهش به­کار گرفته شد. مصاحبه‌هایی با افراد کلیدی حوزة کشت­وکار گلخانه‌ای در پس­کرانة غربی شهر اصفهان انجام و اخبار و مطالعات پیشین نیز جمع‌آوری شد. با تحلیل مضمون روی گزاره‌های کلامی شرکت‌کنندگان، سه تصویر اولیة؛ «آرمان‌شهری»، «ویران‌شهری» و «شاهین‌شهری» به­دست آمد. با توجه به اهمیت روندها و رویدادهای گذشته و حال، وزن تاریخ، فشارهای حال و کشش‌های آینده نیز شناسایی شدند و در مثلث آینده قرار گرفتند. «توسعة گلخانه‌های کشور» به­عنوان کششی برای آینده، گرچه طرح هدف و مورد حمایت دولت است اما بر اثر سنگینی وزن گذشته، کم‌قوتی فشارهای حال و کشش ناچیز مثلث آینده، امکان چرخش کافی را نداشته است. در ادامه، ادراکات مختلف آینده در چهار لایة‌ «CLA» تحلیل شد. نتایج نشان داد که در عمیق‌ترین لایه؛ یعنی استعاره، مشکلی وجود ندارد و معیوبی لیتانی‌ها و کاستی‌های نظام‌مند، بیشتر ریشه در لایۀ میانی یعنی گفتمان و جهان‌بینی‌ای دارد که حاکی از کشاورزی بهره‌کشانه و اقتصاد ناپایدار است. با مرور مطالعات موجود و تجمیع نظر متخصصان، یک گفتمان جایگزین و سناریوی واقع‌بینانة متناظر با آن پیشنهاد شد که براساس آن رشد کمّی زیربخش گلخانه‌ای بخش کشاورزی، با تحمل شوک‌ها و فشارهای ناشی از یک اقتصاد ضعیف و ناپایدار، از سوی بازیگران تولیدکننده ادامه خواهد داشت و تنها تولیدکنندگانی که در خوشه‌های صنعتی حضور دارند و با تعاونی‌ها و بازارهای موفق مرتبط هستند، می‌توانند چرخه­های توسعة کیفی داشته باشند.