فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله ابوالقاسم خویی و جلال‌الدین سیوطی درباره تواتر قرائات قرآن انجام شده است. اهمیت این موضوع از آن‌جا ناشی می‌شود که بحث تواتر قرائات تأثیر مستقیمی بر اعتبار قرائات سبعه و عشره، و نیز بر مباحث تفسیری، فقهی و آموزشی قرآن دارد.روش: این تحقیق به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته است. نخست، دیدگاه‌های خویی و سیوطی درباره تواتر قرائات گردآوری شد و سپس معیارها و دلایل هر یک به‌طور تطبیقی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که هر دو اندیشمند، تواتر مطلق قرائات را نمی‌پذیرند. خویی معتقد است که هیچ‌یک از قرائات به‌طور متواتر از پیامبر(ص) نقل نشده و اغلب آن‌ها حاصل اجتهاد قاریان یا نقل خبر واحد هستند. وی میان «تواتر متن قرآن» و «تواتر قرائات» تفکیک قائل می‌شود. در مقابل، سیوطی قرائات سبعه (و به‌طور محدود عشره) را متواتر می‌داند، اما تنها در صورتی که با قواعد عربی و مصاحف عثمانی مطابقت داشته و سند معتبر داشته باشند؛ در غیر این صورت، آن‌ها را شاذ یا ضعیف می‌شمارد.نتیجه‌گیری: بررسی تطبیقی نشان می‌دهد که گرچه هر دو اندیشمند بر عدم تواتر مطلق قرائات اتفاق نظر دارند، اما معیارهایشان برای پذیرش یا رد قرائات متفاوت است. خویی به اصول اجتهاد و خبر واحد تکیه می‌کند، در حالی‌که سیوطی هماهنگی با مصحف عثمانی و قواعد عربی را معیار اصلی می‌داند. این تفاوت رویکردها اهمیت بازنگری در معیارهای اعتبار قرائات قرآن را آشکار می‌سازد و می‌تواند در رفع شبهات علمی و سامان‌بخشی به مطالعات قرائت‌شناسی مفید باشد.