شناسایی تغییرات شروع، پایان و طول دوره ی فصل برف گیری در ایران به کمک داده های سنجندهی مودیس
نویسندگان
1 استادیار دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، ایران
doi
10.22111/gdij.2024.46280.3556چکیده
هدف از پژوهش حاضر واکاوی شروع، پایان و طول دورۀ فصل برفگیری در ایران است. برای این منظور، دادههای روزانۀ «سنجندۀ مودیس» برای بازۀ زمانی 1/1/1379 تا 29/12/1399 در تفکیک مکانی 500 متری، از تارنمای ناسا دریافت گردید. در گام اول، بهکمک پالایههای زمانی و مکانی اثر ابرناکی از دادههای اولیه حذف گردید و در گام بعدی، چیدمان دادهها از مبدأ اول فروردین بهسال آبی؛ یعنی اول ماه مهر تبدیلشد و برای هر سال آبی، ماتریسی در ابعاد 7541502 × 365 ساختهشد که سطرها نمایندۀ هر روز سال و ستونها نمایندۀ یاختههای مکانی بود و در مرحلۀ بعدی، اولین روزی که یک یاخته پوشیده از برف شده بود (بر پایۀ روزهای سپریشده از اول مهر) برای هر سال آبی استخراجشد. این فرآیند، بهتفکیک هر سال آبی انجام گرفت و در نهایت، ماتریسی در ابعاد 7541502 × 20 ساختهشد که سطرها نمایندۀ اولین روزی است که «سنجندۀ مودیس» بر روی یک یاخته، برف گزارش کرده است و ستونها نیز نمایندۀ یاختههای مکانی بود. همین فرآیند برای محاسبۀ پایان فصل برفگیری انجام گرفت با این تفاوت که بهجای محاسبۀ اولین روزی که یک یاخته پوشیده از برف شده است، آخرین روزی که یک یاخته پوشش برف گزارش کرده و پس از آن دیگر برفی بر روی آن ثبت نشده است، محاسبهگردید. یافتهها نشانمیدهد بهطور کلی در بخشهای غربی، شروع فصل برفگیری در حال کشیدهشدن بهسوی زمستان است اما در بخشهای شمال غرب کشور، در دامنههای شمالی البرز و در بخشهایی از زاگرس جنوبی، شروع فصل برفگیری در حال پیشروی بهسوی فصل پاییز است. در بسیاری از مناطق مرتفع غربی، شمال غربی و همچنین بر روی رشتهکوههای البرز، پایان فصل برفگیری در حال پیشروی بهسوی اواخر زمستان و فصل بهار است.