سنجش دمای سطح زمین و ارتباط آن با شاخصهای طیفی مطالعة موردی: استان خوزستان
نویسندگان
1 دانشیار گروه سنجش از دور وGIS ، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه سنجش از دور وGIS ، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه سنجش از دور وGIS ، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22111/gdij.2024.46176.3554چکیده
دمای سطح زمین، تابعی از انرژی خالص در سطح زمین است که بهمقدار انرژی رسیده به سطح زمین، گسیلندگی سطح، رطوبت و جریان هوای اتمسفر بستگی دارد. در این تحقیق دمای سطح زمین (LST)، در استان خوزستان با استفاده از الگوریتم پنجرهتقسیم محاسبه گردید. همچنین بهمنظور شناخت دقیقتر رفتار دمای سطح زمین در منطقۀ مورد نظر، از روش کدنویسی در سامانة «گوگل ارث انجین» استفاده شدهاست. صحتسنجی نقشهدمای تهیهشده نیز با استفاده از دادههای ایستگاههای هواشناسی استان خوزستان صورتگرفت. هدف از این تحقیق، بررسی ارتباط سه شاخص طیفی NDBI ،NDVI و NDBaIبا دمای سطح زمین (LST) است و بهمنظور دستیابی به این هدف، از تصاویر سنجندة OLI ماهوارة لندست-8 در تیرماه سال 2022 استفاده گردیده است. پس از محاسبة دمای سطح زمین (LST) با استفاده از روش پنجرهتقسیم، سه شاخص پوشش گیاهی، شاخص مناطق ساختهشده یا سطوح نفوذناپذیر و شاخص زمینهای بایر محاسبهشد و با استفاده از همبستگی پیرسون در سطح اطمینان 01/0 درصد ارتباط آنها با دمای سطح زمین مورد بررسی قرار گرفت، نتایج همبستگی دما با شاخصهای ذکرشده نشانداد که شاخص مناطق بایر (NDBaI)، همبستگی مثبتی با دمای سطح زمین دارد و میزان R2 آن معادل با 488/0 میباشد. شاخص مناطق ساختهشده (NDBI) از همبستگی منفی با دمای سطح زمین برخوردار است و میزان R2 آن معادل با 642/0- است و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) دارای همبستگی مثبت غیر خطی با دمای سطح زمین میباشد، دلیل غیر خطی بودن پوشش گیاهی، پراکندگی و محدود بودن آن در بخشهای مختلف سطح استان خوزستان است. همچنین معنیدار بودن و مؤثر بودن سه شاخص مذکور، با استفاده از روش رگرسیون حداقل مربعات (OLS) بررسی شد. نتایج بررسی جزایر حرارتی در سطح استان خوزستان با استفاده از شاخص موران محلی نشانداد که جزایر حرارتی در خارج از محدودة شهری و در مناطق بایر متمرکز شدهاند و دمای مناطق شهری نسبت به مناطق بیرون از شهر پایینتر است. جزایر خنک نیز در پهنههای آبی و پوششهای گیاهی متمرکز شده و دارای مساحت خیلیکمتری نسبت به جزایر حرارتی در سطح استان خوزستان میباشند.