مقایسة تطبیقی دانهبندی قطعات در بافتهای شهری با استفاده از پردازش شیءگرای تصاویر ماهوارهای (مطالعة موردی: محلههای منجم و یوسفآباد تبریز)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22111/gdij.2024.42250.3400چکیده
در ایران، گستردگی بافتهای فرسوده و حاشیه و ناکارآمدی مکانیسمهای مواجه با این بافتها، بهعنوان مسأله اساسی در برنامهریزی و مدیریت شهری مطرح است. علیرغم قدمت مکاتب شکلشناسی، پژوهشهای محدودی در حیطة گونهشناسی بافت شهری صورت گرفته است. امروزه تکنیکهای سنجش از دور و GIS روشهای مناسبی برای جمعآوری دادهها و تصمیمگیری سریع و دقیق در مطالعات محیطی محسوب میشوند. هدف اصلی این پژوهش، مقایسة تطبیقی دانهبندی قطعات است. جهت انجام پژوهش از تصاویر ماهوارهای IRS، سنجندة (Liss) در سال 2017 و تصاویر سنتینل 2، باندهای 2، 3، 4، 8 (مرئی) با قدرت تفکیکی مکانی 10 متر استفاده شده و سعی بر آن بودهاست که بهترین روشها و معیارها جهت ارزیابی دانهبندی قطعات با استفاده از تکنیکهای سنجش از دور بهویژه روش شیءگرای تصاویر اتخاذ گردد. پس از انجام تصحیحات لازم، تصاویر در محیط نرمافزاری eCognition پردازش شده و از الگوریتمهای شیءپایه جهت ارزیابی استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشانداد که این روش (طبقهبندی آستانهگذاری شیءگرا) با دقّت کلّی 93 درصد و ضریب کاپای 91 درصد از دقّت خوبی جهت ارزیابی برخوردار است و در هر دو بافت مورد مطالعه (فرسوده و حاشیه) نیز، شاخصهای ریزدانگی و نفوذناپذیری بهطور ملموسی وجود دارند. بدینصورت که در هر دو بافت، مساحت بیش از 50 درصد پلاکها زیر 200 مترمربع میباشد. همچنین از دیگر نتایج تحقیق آن است که تفاوت محسوسی در بین بافتهای فرسوده و حاشیة شهر وجود ندارد و هر دو محدودة مورد مطالعه، دارای بافت ریزدانه و نفوذناپذیر هستند. علاوه بر این، استفاده از فناوریهای نوین مانند سنجش از دور، سبب کاهش چشمگیر در مطالعات میدانی، زمان و هزینه شده و امکان مطالعة دانهبندی بافتها را فراهم آورده است.