پهنهبندی توان سرزمین برای خدمات اکوسیستمی اکوتوریسم (شهرستان قوچان، استان خراسان رضوی)
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استادیار گروه برنامه ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22111/gdij.2024.46057.3544چکیده
طبیعت همواره خدمات متنوعی به انسان ارائه میدهد که خدمات اکوسیستم نام دارد. شناخت توان سرزمین کمک میکند تا برای بهرهوری بهینه از خدمات اکوسیستمی سرزمین، برنامهریزی و مدیریت صحیح شود. یکی از انواع خدمات اکوسیستم، خدمات فرهنگی اکوسیستم نام دارد که اکوتوریسم در این دستهبندی قرار میگیرد. هدف این پژوهش، پهنهبندی توان سرزمین برای خدمت اکوسیستمی اکوتوریسم در شهرستان قوچان است. روش پژوهش براساس تصمیمگیری چندمعیاره است. در این تحقیق، پس از شناسایی معیارهای محیط زیستی مؤثر در پهنهبندی (ارتفاع، شیب، جهت شیب، زمینشناسی، خاک، فاصله از رودخانه، کاربری اراضی، فاصله از جاده و فاصله از سکونتگاه)، لایههای موردنظر وارد نرمافزار آرکمپ شد، سپس ضریب اهمیت معیارها حاصل از روش ایاچپی اعمال و نرمالسازی لایهها با منطق فازی انجام شد. درنهایت با رویهماندازی و تلفیق تمامی لایهها، پهنههای عالی، متوسط و ضعیف برای فعالیتهای اکوتوریستی شهرستان مشخص شد. یافتهها نشان میدهد، 31 درصد از پهنۀ مورد مطالعه بهلحاظ توان اکولوژیکی برای ارائۀ خدمت اکوسیستمی اکوتوریسم در طبقۀ عالی و 47 درصد در طبقۀ متوسط قرار دارد که بیانگر ظرفیت قابلتوجه منطقه برای برنامهریزی اکوتوریستی است که میتوان روی پهنههای با ارزش عالی درجهت بهبود اقتصاد مردم محلی با حفظ محیط زیست بهرهوری پایدار به عمل آورد.