تحلیل روایی و نشانه‌شناختی تصویر زن مطلقه در سینمای ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه انسان‌شناسی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری ارتباطات، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jwica.2015.58351
چکیده

این مطالعه تلاشی است برای واکاوی سوژۀ زن مطلقه در محتوای روایی و تصویری سینمای ایران. بدین منظور، با به‌کارگیری رویکرد برساخت‌گرا در نظریۀ بازنمایی استوارت هال، به‌منزلۀ چارچوب نظری، و با استفاده از روش تحلیل ساختار روایت بارت و تحلیل نشانه‌شناختی فیسک در سه سطح رمزگان واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی، فیلم‌های استراحت مطلق و ناهید تحلیل و ارزیابی شده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که: 1. ساختار روایی فیلم‌ها سه‌بخشی است، 2. روایت‌ها در فضای شهری اتفاق می‌افتد، 3. بحران‌هایی که زن مطلقه با آن‌ها مواجه می‌شود، مهم‌ترین مضامین را تشکیل می‌دهند، 4. زنِ با‌درایت مهم‌ترین تیپ مطرح است، 5. نشان‌دادن مردسالاری، تدبیر زنانه در برابر بی‌درایتی مردانه و تفوق شر بر خیر، مهم‌ترین دغدغه‌های ایدئولوژیک مطرح‌شده در فیلم‌ها هستند.