دفاع پیشگیرانه در حقوق ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا دانشگاه مازندران

2 عضو هیأت علمی گروه حقوق دانشگاه گیلانز

doi
10.22124/jol.2018.2626
چکیده

دفاع پیشاپیش یا «دفاع پیشگیرانه» به­صراحت در  متون فقهی و قوانین ایران پیش بینی نشده است، دفاع پیشگیرانه را می­توان  بر دو گونه تهاجمی و تدافعی تقسیم کرد. دفاع پیشگیرانه تهاجمی با توجیه تعرضات غیرقانونی مکرر گذشته و قابل پیش‌بینی‌ و حتمی الوقوع و حتی نوعا قابل باور در آینده قابل قبول نیست؛ ولی دفاع پیشگیرانه تدافعی در فقه امامیه و حقوق ایران با مقدورنبودن توسل مدافع به مقامات ذیصلاح و رعایت تناسب در شیوه دفاع قابل توجیه است؛ بنابراین اگر مدافع به­منظور حفظ متعلقاتش، با شرایط خطرناک و غیرمتعارف، به دفاع پیشگیرانه تدافعی متوسل گردد، به­گونه­ای­که ضرورت با رعایت اسهل فالاسهل در شیوه دفاع اقتضای آن را داشته باشد ضامن صدمه به متجاوز نیست، حتی اگر در مقابل مالی کم ارزش، نفس انسان متجاوزی تلف شود.