مهندسی معکوس محیطی در شبیه‌سازی سامانه‌های دینامیک نمونۀ موردی: بازسازی محیط دیرینۀ دریاچۀ جازموریان

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استاد گروه علوم خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشجوی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی وبرنامه ریزی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 دانشیارگروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22111/GDIJ.2023.46023.3541
چکیده

مهندسی معکوس محیطی از روش‌های جدید است که می‌توان به اتکای آن تصویری از دیرینۀ محیط به دست آورد. این روش می‌تواند این پیام را برای محققان داشته باشد که با چه شرایطی امکان تجدید حیات محیط‌های گذشته وجود دارد. سیستم‌های دینامیک که متکی به داده‌های محیطی زمان حال است با طبقه‌بندی متغیرها و براساس نظریۀ «کیاس»5 درنرم‌افزار  Vensimاین امکان را فراهم می‌آورد تا الگوریتم دینامیک روابط بین متغیرها و نحوۀ وابستگی آن‌ها با استفاده از مدل‌سازی «سیستم‌های پویا» امکان‌پذیر و با محدویت‌های سیستم‌های استاتیک مواجه نباشد. در این پژوهش با استفاده از داده‌های Dem 10 متری، تحلیل اسناد مکتوب و داده‌های میدانی، به بازسازی فضای محیط گذشتۀ چالۀ جازموریان مبادرت شد. نتایج نشان داد: 1- سطح دریاچۀ جازموریان، در کنترل عوامل محیطی نقش مؤثری دارد؛ 2- در صورت به‌کارگیری سناریوی احیای دریاچه مطابق با تراس 390 متری به‌عنوان کارآمدترین سیاست در راستای کنترل گرد و غبارها می‌تواند متوسط سالیانۀ DSI را به یک کاهش دهد؛ 3- با احیای دریاچه، اثر منفی گرد و غبار از طریق افزایش رطوبت نسبی هوا، افزایش درصد پوشش گیاهی و رطوبت سطحی خاک تا 75 درصد خنثی خواهد شد.