فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‎های اخیر، بحران کاهش آب دریاچۀ ارومیه تبدیل به یک مخاطرۀ محیطی مهم برای جامعۀ محلی و فرامحلی شده است. این بحران پیامدهای زیان‌بار مختلفی ازجمله اقتصای، اجتماعی، زیست‌محیطی و تولیدی را برای ساکنان این منطقه، ازجمله روستاییان، به‌همراه داشته است. به‌همین‌دلیل، پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای اقتصادی و تولیدی این بحران از دیدگاه روستاییان انجام گرفت. جامعۀ آماری این پژوهش شامل 87049 از خانوارهای روستایی ساکن در پهنۀ شرقی دریاچه بود که از بین آن‌ها 230 خانوار به روش نمونه‎گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب انتخاب و مطالعه شدند. حجم نمونه براساس فرمول کوکران تعیین شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه و روش آن مصاحبۀ حضوری بود. روایی و پایایی ابزار تحقیق به‌ترتیب با استفاده از نظر متخصصان و محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‎ها از نرم‌افزار آماری SPSS استفاده شد. براساس نتایج، پیامدهایی چون کاهش سطح زیرکشت محصولات کشاورزی، کاهش منابع آبی و افزایش هزینه‎های مربوط به تأمین آب کشاورزی و کاهش کیفیت آب‎های سطحی و زیرزمینی، ازجمله مهم‎ترین پیامدهای مورد توافق روستاییان بودند. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نیز نشان داد که پیامدهای اقتصادی-تولیدی مختلف کاهش آب این دریاچه در ذیل چهار گروه «کاهش کمّی و کیفی تولید و درآمد کشاورزی»، «افت کمّیت و کیفیت منابع آبی»، «افزایش هزینه‎ها و تهدید امنیت شغلی و درآمدی» و «کاهش فعالیت‎های غیرکشاورزی» قابل‌دسته‎بندی است. این چهار عامل درمجموع حدود 69 درصد از واریانس کل پیامدها را تبیین کردند. حمایت از تولید و معرفی ارقام زراعی و باغی سازگار با پهنۀ شرقی دریاچۀ ارومیه و حمایت از توسعۀ روش‎های نوین آبیاری و تغییر الگوی کشت محصولات کشاورزی آب‌بر در این منطقه ازجمله پیشنهادهای این پژوهش برای کاهش این پیامدهای کاهش آب این دریاچه است.