رویکرد تفسیر طبری به قرائات به ویژه روایت حفص از قرائت عاصم
نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران،ایران(نویسنده مسئول)
2 . استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی قم ،ایران
doi
10.22034/qer.2024.9445چکیده
گزینش قرائت قاریان هفتگانه توسط ابنمجاهد (324ق) و سپس گزینش قاریان دهگانه و چهاردهگانه توسط عالمان دورههای بعد، این قرائتها را بر دیگر قرائات برتری داد، به حدی که برخی از اهلتسنّن قرائتهای هفتگانه و برخی دیگر، قرائتهای دهگانه را متواتر پنداشتند. از آنجا که این دستهبندیها برای قرائتها و قاریان پس از ابنمجاهد رواج یافت، توجه به آثار مکتوب پیش از ابنمجاهد در اعتبارسنجی قرائت قاریان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا از دستهبندیهای ابنمجاهد و دیگران متأثر نیست. یکی از آثار غنی که تحت تأثیر دستهبندیهای قرائی قرار نگرفته، تفسیر جامع البیان از محمد بن جریر طبری (310ق) است. پژوهش حاضر با هدف کشف جایگاه قرائتها نزد طبری و با روش مطالعۀ کتابخانهای به بررسی عملکرد طبری در مواجهه با قرائتهای مختلف قاریان در تفسیر جامع البیان میپردازد و در این راستا به رویکرد وی نسبت به روایت حفص از قرائت عاصم توجه ویژه میکند. نتایج به دست آمده نشان میدهد که طبری به تواتر قرائتهای دهگانه باور نداشته است، بلکه در بسیاری از آیات، قرائت برخی از قاریان دهگانه را جایز ندانسته است. همچنین ملاحظۀ رویکرد طبری به روایت حفص نشان میدهد که وی نه تنها روایت حفص را روایتی متواتر یا روایتی صحیح نمیدانست، که حتی آن را در حد قرائتها و نقلهای شاذ و غیرمشهور نیز نپذیرفته بود و از توجه و نقل آن به کلی امتناع میورزید.
