فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یکی از پیچیده‌ترین بلایای طبیعی است که آسیب‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی فراوانی را به همراه دارد و غالباً به‌عنوان یک پدیدۀ خزنده بیان می‌‌شود. پایش خشکسالی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای می‌تواند نمایانگر شدت خشکسالی در مناطق با کمبود داده بارش هواشناسی بوده و کاستی مکانی و زمانی آن را جبران کند. در این‌ پژوهش‌، خشکسالی‌ استان‌‌ گلستان با استفاده از شاخص‌های SPI، TCI،VCI وVHI  و به‌ کمک‌ تصاویر ماهواره‌ای سنجندۀ مودیس مورد بررسی‌ قرار گرفته‌ است‌؛ ازاین‌رو، ابتدا نقشه‌های شاخص‌ خشکسالی‌ VHI، VCI و TCI استخراج شد. یافته‌ها در بررسی شاخص TCI نشان داد که سال 2000 بیش از 80 درصد منطقۀ مورد مطالعه خشکسالی شدید را تجربه کرده است. همجنین در سال‌های 2010، 2017 و 2018 نیز بخش قابل‌توجهی از منطقۀ مورد مطالعه در موقعیت خشکسالی شدید قرار داشتند. با بررسی شاخص VCI مشخص شده است که بیشترین گسترۀ خشکسالی بسیار شدید متعلق به سال‌های 2001، 2008 و 2011 بوده است. نقشه‌ها همچنین نشان می‌هد که خشکسالی بسیار شدید هواشناسی در سال 2008 نمود پیدا کرده است. در بررسی‌ شاخص‌ VHI طی‌ دورۀ زمانی 21 ساله‌ در منطقۀ‌ مورد مطالعه‌ نشان داد که‌ سال‌های 2000، 2001، 2002، 2008، 2010، 2011، 2014، 2015، 2017، 2018 و 2021 وضعیت‌ بحرانی‌ خشکسالی‌ را تجربه‌ کرده‌اند. همچنین‌، در سال‌های 2000، 2008 و 2018 بالای 60 درصد از مساحت منطقه در وضعیت خشکسالی خیلی‌ شدید واقع‌ شده است‌. بررسی مقادیر ضریب همبستگی نمایه‌ها VCI،VHI  و TCI با شاخص هواشناسیSPI ، نشان داد که شاخص SPI، بیشترین ضریب همبستگی را با شاخص TCI و کمترین ضریب همبستگی را با شاخص VHI دارد. به‌طورکلی‌ بخش‌ اعظم‌ منطقۀ مورد مطالعه‌ در گسترۀ کلاس‌های خشکسالی‌ خیلی‌شدید و شدید قرار گرفته‌ است‌ که‌ نیازمند توجه‌ به‌ مدیریت‌ بهینۀ‌ منابع‌ آبی‌ در این ‌‌نواحی‌ است.