شناسایی و برآورد عملکرد مزارع برنج با استفاده از تصاویر ماهوارهای و تکنیکهای سنجش‌ازدور (مطالعۀ موردی: استان کندز، افغانستان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دکتری مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 کارشناس ارشد سنجش ‌از دور و GIS، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22111/gdij.2024.8177
چکیده

بررسی سطح زیر کشت و برآورد میزان تولید محصولات کشاورزی، ازجمله برنج، تا حد زیادی می‌تواند باعث تأمین امنیت غذایی، تحلیل وضعیت محصولات کشاورزی و درنتیجه توسعۀ پایدار کشورهای درحال‌توسعه شود. در این پژوهش، با استفاده از تصاویر ماهوارۀ سنتینل-2،  به برآورد سطح زیرکشت و عملکرد برنج در استان کندز، کشور افغانستان در سال زراعی 2020 پرداخته شد. با به‌کارگیری سری ‌زمانی شاخص NDVI، مراحل فنولوژی گیاه برنج به‌دست آمد و پارامترهای فنولوژی (SoS و EoS) با استفاده از روش حداکثر تفکیک استخراج شد. سپس برای شناسایی و تعیین سطح زیرکشت مزارع برنج از روش طبقه‌‌بندی شیءگرای مبتنی‌‌بر فنولوژی استفاده شد. در این روش از سه نوع دادۀ میزان بازتابش باندهای انعکاسی، شاخص پوشش ‌‌گیاهی NDVI و پارامترهای فنولوژی به‌عنوان داده‌های کمکی استفاده شد. برآورد عملکرد با استفاده از روش تجربی تحلیل رگرسیون بین شاخص‌‌های گیاهی سنجش‌‌ازدوری (مانند: NDVI و LAI)  و داده‌های حاصل از برداشت زمینی انجام گرفت. برای ارزیابی صحت طبقه‌‌بندی و میزان عملکرد برآوردشده، از داده‌های مرجع، مانند نقاط برداشت میدانی و نقشه‌‌های پوشش اراضی سال‌های قبل استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که روش طبقه‌بندی شیءگرای مبتنی بر فنولوژی با دقت کلی 5/91 درصد و ضریب کاپا 87/0، روش دقیقی برای شناسایی مزارع برنج به شمار می‌رود. همچنان روش تجربی مبتنی بر تحلیل رگرسیون داده‌های زمینی و سنجش‌ازدوری با ضریب تعیین 86/0 و ضریب همبستگی پیرسون برابر با 92/0 دقت بالای آن را در برآورد عملکرد مزارع برنج نشان داد. صحت عملکرد برآوردشده در این پژوهش با مقایسۀ عملکرد واقعی (داده‌‌های برداشت میدانی) در 27 نقطۀ کنترلی ارزیابی شد. برای این کار از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. این آزمون نشان داد بین عملکرد واقعی و عملکرد برآوردشده رابطۀ مثبت و بسیار قوی وجود دارد (000/0=P، 27=N و 929/0=R2).