فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه بنادر به‌عنوان دروازه‌‌های ورودی و خروجی هر کشور محسوب می‌‌شوند و عملکرد مناسب و کارایی بالای آن‌‌ها می‌‌تواند در شکوفایی اقتصاد و تحولات ساختار فضایی شهر‌‌ها و مناطق پس‌‌کرانه‌ای نقش بسیار تعیین‌‌کننده‌‌ای داشته باشد. یکی از فاکتورهای مهم در ارزیابی بنادر ،موقعیت جغرافیایی، تجهیزاتی و عملکردی است که همین امر نشان‌دهندۀ تفاوت در سطح کارایی، بهره‌‌وری و توسعۀ بنادر و به‌تبع آن، شهر‌‌ها و مناطق پس‌‌کرانه‌‌ای است. هدف از این پژوهش، شناخت، تحلیل و سطح‌‌بندی ظرفیت، امکانات و توانمندی‌‌های بنادر کرانۀ ساحلی خلیج‌‌فارس و دریای عمان است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با بهره‌‌گیری از منابع اسنادی و وب‌سایت‌‌های معتبر اینترنتی است. به‌منظور وزن‌‌دهی و رتبه‌‌بندی به معیارها و زیرمعیارها، از مدل BWM و برای رتبه‌‌بندی سطح توسعه‌‌یافتگی بنادر، از مدل MABAC استفاده شده است. پس از بررسی کلی و مقایسۀ معیارها و زیرمعیارها، از میان بنادر کرانۀ ساحلی خلیج‌‌فارس و دریای عمان که در منطقۀ خاورمیانه واقع شده‌‌اند، 20 بندر بوشهر، عسلویه، چابهار، شهید رجایی، شهید باهنر، شهید حقانی، دمام، دوحه، حمد، مسقط، رشید، جبل‌‌علی، الحمریه، منامه، مینا سلمان، سیترا، شعیبه، شویخ، دوحه و الاحمدی به‌منظور انجام پژوهش انتخاب شد. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌‌دهد که بندر جبل‌‌علی به‌عنوان بزرگ‌‌ترین بندر خاورمیانه و جهان در شهر دبی در میان 20 بندر مورد مقایسه، به لحاظ معیارها و زیرمعیارهای مورد بررسی، در سطح اول توسعه‌‌یافتگی قرار دارد؛ بنابراین می‌‌توان گفت باوجود آنکه بندر رشید قدیمی‌‌ترین بندر شهر دبی به شمار می‌‌رود، بندر جبل‌‌علی توانسته است طی دو دهۀ اخیر تحت‌تأثیر عوامل داخلی مانند درآمدهای نفتی و استراتژی‌‌های دولتی و عوامل خارجی مانند نیروهای منطقه‌‌ای و جهانی همچون کانتینرسازی، بیشترین سطح توسعه‌‌یافتگی را به خود اختصاص دهد. این موضوع توانسته بر توسعۀ زیرساخت‌‌های بندر تجاری، تفریحی و نفتی در کرانۀ ساحلی کلان‌‌شهر دبی اثرگذار باشد.