مشارکت مردمی در بهسازی محیط‌‌ های روستایی با مهاجرت معکوس مطالعۀ موردی: روستای مهرآباد شهرستان اردستان

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، ایران.

2 دانشجوی دکتری جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره)، شهر ری، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره)، شهر ری، ایران

doi
10.22111/gdij.2023.45357.3512
چکیده

برای ایجاد توسعۀ متوازن و پایدار، بررسی شرایط زیست و زندگی توأم با آرامش و رفاه چه در شهرها و چه در روستاها، می‌‌تواند اهمیت ویژه‌‌ای داشته باشد. هدف این پژوهش مطالعۀ مشارکت مردمی در بهسازی محیط‌‌های روستایی است. زمینۀ این مطالعه، بررسی اثرگذاری مهاجرت معکوس بر بهسازی محیط‌‌های روستایی است. روش پژوهش گرندد تئوری است. داده‌های حاصل مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌‌یافته با 15 نفر از افراد مطلع اعم از شورای روستا، معتمدان و خیّران روستا، مدیران مدرسه در روستای مهرآباد شهرستان اردستان است. طریقۀ انتخاب، هدفمند و دردسترس و تعیین تعداد آن‌ها رسیدن به مرحلۀ اشباع است. دو مدل پارادایمی محوری «تغییرات بافتاری-ساختاری» و «مهاجرت معکوس سالمندانه»، به‌عنوان دو پدیدۀ محوری انتخاب شدند. پارادایم انتخابی این پژوهش، «آبادسازی مشارکتی» است. منظور از آبادسازی مشارکتی، درک و تجربۀ زیستۀ مشارکت‌‌کنندگان از بهسازی روستا و نقاط مثبت پدیدۀ مهاجرت معکوس است. احساس تعلق‌خاطر به روستا و انتخاب نفع‌‌گرایانه و انتفاعی از عمده‌‌ترین شرایط علّی در پدیدۀ آبادسازی مشارکتی به‌شمار می‌‌رود. انجام حمایت‌‌های دولتی و اختصاص وام‌‌های با نرخ سود کم، شرایط مداخله‌‌گر در این پدیده به‌‌حساب می‌‌آید. به‌‌زعم مشارکت‌‌کنندگان با شفاف‌‌سازی مبالغ مالی مشارکتی و همچنین با قدردانی و تشکر و برجسته‌کردن افراد مشارکت‌‌کننده از طریق شبکه‌‌های مجازی روستا، می‌‌توان بر کمّیت و کیفیت مشارکت در بهسازی روستا افزود. روستائیان دید مثبتی نسبت‌به مهاجرت معکوس و مشارکت‌‌های مردمی این مهاجرت‌‌ها دارند. به‌زعم آن‌ها، بهسازی در روستاها با افزایش جمعیت و افزایش مشارکت‌‌های مردمی چه ازنظر مالی، چه غیرمالی و همچنین جلب حمایت‌‌های دولتی صورت می‌‌گیرد.