برآورد میزان فرونشست زمین با استفاده از تکنیک تداخل‌سنجی راداری و تغییرات تراز آب زیرزمینی (مطالعۀ موردی: دشت مشهد)

نویسندگان

1 استادیارگروه جغرافیا ، دانشگاه گلستان ، گرگان ، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مخاطرات محیطی، دانشگاه گلستان، گرگان ایران

doi
10.22111/gdij.2023.8029
چکیده

در دهۀ اخیر فرونشست به‌عنوان یک مخاطرۀ ژئومورفیک در بخش وسیعی از دشت‌های ایران ازجمله دشت مشهد به‌عنوان یکی از دشت‌های مهم در حال وقوع است؛ بنابراین بررسی میزان نرخ فرونشست و پرداختن به علل و عوامل تأثیرگذار درجهت مدیریت خطر، دارای اهمیت زیادی است. در این مقاله برای پایش فرونشست اتفاق‌افتاده در دشت مشهد، از تکنیک تداخل‌سنجی راداری با دقت میلی‌متری و از داده‌های ماهوارۀ Sentinel 1A  سال‌های 2017 تا 2021 استفاده شده است.  نتیجۀ مطالعات حاصل از تداخل‌سنجی راداری نشان داد، در  طول دورۀ آماری در منطقۀ مورد مطالعه 64 سانتی‌متر فرونشست اتفاق افتاده است. درادامه درجهت یافتن علت فرونشست‌، اطلاعات چاه‌‌های پیزومتری موجود در منطقه اخذ و تغییرات آن‌ها در طول دورۀ 1398-1370  بررسی شد. سطح آب چاه‌ها در بازۀ زمانی مورد مطالعه به بیشترین حد کاهش خود رسیده است. بیشترین میزان افت سطح آب زیرزمینی در مناطق مرکزی و جنوب شرقی محدودۀ مورد مطالعه رخ داده ‌است که متأثر از ‌کاهش بارندگی‌، خشکسالی و زمین‌های برنج و باغی زیاد در منطقه و فشار بیش از حد به منابع آب‌‌های زیرزمینی در این سال‌ها است. به‌طورکلی بیشترین نرخ فرونشست در مناطق با افت شدید سطح آب زیرزمینی، بافت خاک ریزدانه و ضخامت آبرفت زیاد اتفاق افتاده است.