تحلیل مؤلفه‌های جاودانگی در هنر سنتی از دیدگاه کوماراسوامی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

doi
10.22070/negareh.2024.18803.3334
چکیده

مقدمه: انسان از دیرباز در اشتیاق عمر ابدی زیسته و سودای جاودانگی را در ضمیر خویش پرورانده است. منشأ این دل‌مشغولی را می‌توان در عشقی دانست که آدمی در ژرفای روح خود نسبت به جاودانگی احساس می‌کند. باور به جاودانگی در برداشت انسان از زندگی و معنابخشی به آن نقش تعیین‌کننده و مهمی را ایفا می‌کند. آناندا کوماراسوامی، حکیم، محقق و فرزانۀ مکتب فلسفۀ جاویدان، در آثار خود به تبیین و تفسیر بُعد جاودانۀ هنر سنتی و مفهوم نمادین آن‌ مطابق با فلسفۀ جاویدان پرداخته است. او مبادی مینوی هستی را سرچشمۀ الگوها و سرمشق‌های پویا و زنده در فرایند آفرینش اثر هنری می‌داند.اهداف و سؤال‌ها: هدف این پژوهش تحلیل آرا، استنباط و تبیین مؤلفه‌های جاودانگی در هنر سنتی از منظر کوماراسوامی است. این پژوهش، در پی پاسخ‌گویی به این پرسش است که مبانی و مؤلفه‌های جاودانگی در هنر سنتی از دیدگاه­ او کدام‌اند؟روش‌ها: این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام‌شده است. گردآوری اطلاعات، داده‌ها و مستندات مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی صورت گرفته و تحلیل مباحث با اتکا به چارچوب نظری فلسفۀ جاویدان انجام پذیرفته است.یافته‌ها و نتایج: بر اساس دیدگاه کوماراسوامی، هنر سنتی واجد شاخصه‌ها و مؤلفه‌های جاودانگی و فرازمانی برآمده از اصول و مبانی معنایی و معرفتی جهان‌شمول و در پیوند با ماهیت رمزی و نمادین آن است. این مؤلفه‌ها عبارت‌اند از: تقدم رتبی و وجودی معرفت عقلی (عقل شهودی به معنای افلاطونی) بر معرفت حسی در مسیر کمال؛ اخذ معانی از عالم غیب و تصویر‌ آن در خیال؛ خلاقیت در طول خلاقیت الهی از طریق تخلق به صفات الهی؛ بازنمایی وضع ابدی، مستمر و پیوستۀ جهان مینوی (بیان بیشتر بازنمایی نسبت اشیاء با خداوند یا مبدأشان)؛ به کار بستن اصل وحدت در کثرت، کثرت در وحدت؛ نفی بیان فردی و نفسانی و ارجاع به خویش مطلق و حقیقی و ترجیح انائیت الهی بر انائیت نفسانی و فردیت هنرمند؛ و تجلی زیبایی مطلق الهی در همة زیبایی‌ها.