فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: یادگیری الکترونیکی، به‌عنوان یکی از مشخصه‌های دوره‌های آموزشی در قرن حاضر است. در تمام دوره‌های آموزشی، به‌ویژه در محیط‌های یادگیری مجازی، تعامل می‌تواند موجب کارایی و اثربخشی فرایند آموزش شود. همچنین، طراحی دقیق و اندیشمندانه تعاملات مختلف در محیط یادگیری مجازی سبب توسعه ظرفیت‌های موجود در جهت تقویت برنامه‌های آموزش الکترونیکی شده و کیفیت یادگیری را افزایش می‌دهد. لذا، با توجه به اهمیت تعاملات در محیط یادگیری مجازی، پژوهش حاضر بر آن است با تبیین عناصر برنامه درسی آموزش‌عالی (اهداف، محتوا، فعالیت‌های یاددهی- یادگیری و روش‌های ارزشیابی) براساس انواع تعاملات آموزشی در محیط یادگیری مجازی و با ارائه راهکارهای مناسب مدرسان را جهت برگزارکردن دوره‌های آموزش الکترونیکی اثربخش، یاری رساند.روش‌ها‌: این پژوهش، از نوع پژوهش‌های توصیفی و کاربردی است. جامعه‌آماری پژوهش، اعضای هیأت‌ علمی دانشگاه‌های شهید باهنر، فرهنگیان و علوم پزشکی کرمان بودند که طبق جدول مورگان، 297 نفر با روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای به‌عنوان نمونه آماری، انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌های پژوهش، از ابزار پرسش‌نامه محقق‌ساخته استفاده شد که روایی و پایایی آن، به ترتیب 86/0 و 92/0 تعیین شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش، از آزمون تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل‌ عاملی تأییدی و معادلات‌ ساختاری استفاده ‌شد و از نرم‌افزار‌های SPSS23، AMOS23 استفاده ‌شد. الگوی اندازه‌گیری، با استفاده از الگویابی معادلات ساختاری برآورد شدند.یافته‌ها: نتایج، مشخص کرد برای ایجاد و افزایش انواع تعاملات‌آموزشی در عناصر برنامه‌ درسی آموزش ‌عالی در محیط یادگیری ‌مجازی، مقوله‌هایی مؤثرند. در عنصر اهداف مقوله‌هایی از قبیل توجه مدرس و برتامه‌ریزان ‌درسی در سطح وزارتخانه به تعاملات‌آموزشی، واقع‌گرایی و فراگیر بودن در اهداف، در عنصر محتوا مقوله‌هایی از قبیل مشارکت دانشجویان در تهیه محتوای ‌الکترونیکی، سهولت دسترسی به محتوا، استفاده از محتوای ‌تعاملی، نظرخواهی از دانشجویان، تدوین محتوای درسی متناسب با آخرین یافته‎های علمی، تهیه محتوای ‌تعاملی و تعامل اساتید با همکاران، در عنصر فعالیت‌های یاددهی- یادگیری مقوله‌هایی از قبیل روش‌های تدریس مشارکتی، بهره‌گیری از شبکه‌های اجتماعی، بهره‌گیری از ابزارهایی مثل اتاق‌های گفتگو، ارائه بازخورد، ترغیب دانشجویان به جستجوی اطلاعات از منابع گوناگون، ایجاد شبکه بین دانشجویان و منابع اطلاعاتی مختلف، در میان گذاشتن آخرین دستاوردهای علمی در حیطه درسی با استادان همکار، در عنصر روش‌های ارزشیابی مقوله‌هایی از قبیل ارزشیابی فرآیندمحور، اختصاص ‌دادن بخشی از نمره برای کار عملی و مشارکت ‌کلاسی، ارزیابی کار فردی هر دانشجو، توسط همکلاسی‌هایش و نقد نظرات سایر دانشجویان، مؤثر هستند. همچنین، نتایج مشخص کرد عناصر برنامه‌ درسی آموزش عالی براساس انواع تعاملات آموزشی در محیط یادگیری مجازی، با هم رابطه‌ دارند. نتایج حاصل از تحلیل برازش مدل، با توجه به شاخص‌های برازندگی، نشان داد که مدل تحلیل عاملی جهت طراحی مدل مورد نظر دارای برازش مناسبی می‌باشد و می‌توان از این مدل، در برنامه‌ درسی آموزش عالی جهت ایجاد و افزایش انواع تعاملات آموزشی در محیط یادگیری مجازی، استفاده کرد. نتیجه‌گیری: به طور کلی، نتایج این پژوهش، بیانگر این است که ایجاد و افزایش انواع تعاملات آموزشی در آموزش الکترونیکی می‌تواند کیفیت آموزش را بهبود بخشد،. لذا، توصیه می‌شود طراحان، اعضای هیأت علمی، برنامه‌ریزان، مدیران و به طورکلی متصدیان جهت برگزاری دوره‌های آموزش الکترونیکی از الگوی پیشنهادی در پژوهش حاضر استفاده نمایند.