فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: هندسه از اصول جدایی‌ناپذیر معماری ایرانی- اسلامی است که با بهره‌گیری از تناسبات و پیمون، هماهنگی را در اجزای بنا ایجاد می‌کند. پژوهشگران با انجام مطالعات مختلف به این نتیجه رسیده‌اند که هندسه نه‌تنها در معماری، بلکه در هنرهای ایرانی– اسلامی همچون نگارگری نیز موردتوجه بوده و نگارگران از آن برای ارتقای زیبایی آثارشان بهره برده‌اند. دیوارنگاری، به‌عنوان یکی از شاخه‌های هنر نگارگری، در تزئین بناهای تاریخی ایران کاربرد داشته است. پژوهشگران بر این باورند که در معماری ایرانی-اسلامی، هندسه هم در ساختار اصلی و فضاسازی بنا و هم در جزئیاتی چون تزئینات و نقوش، به‌کاررفته است.اهداف و سؤال‌ها: هدف پژوهش حاضر، بررسی فرضیۀ استفاده از ریزنقش‌های هندسی و شبکۀ شطرنجی زیرساختی برای ترکیب‌بندی و جایگیری نقوش در ترسیم دیوارنگاری‌های خانۀ بهنام، مشابه ترسیم نقش‌ها در نگارگری ایرانی و یافتن ارتباط این شبکه شطرنجی با معماری بنای خانۀ بهنام است. سؤال‌های پژوهش این است که در خانه‌های تاریخی ایرانی –اسلامی چه ارتباطی بین هندسۀ معماری و هندسۀ نقوش دیوارنگاری‌ها وجود دارد؟ و چه ارتباطی میان الگو و هندسۀ جداره‌ها و پلان طنبی خانۀ بهنام تبریز با نقوش دیوارنگاری‌های آن وجود دارد؟روش‌ها: در این مطالعه موردی، خانۀ تاریخی بهنام با دیوارنگاری‌های ارزشمند انتخاب‌شده است. روش پژوهش، تحلیلی- تطبیقی و شیوۀ گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای و میدانی است.یافته‌ها و نتایج: نتایج نشان می‌دهد که شبکۀ شطرنجی به‌کاررفته در دیوارنگاری‌ها با شبکۀ شطرنجی زیرساختی معماری بنا هماهنگ است و هندسه و تناسبات نمای جداره‌ها بر الگوی جایگیری نقوش در دیوارنگاری‌ها منطبق است.