تحلیل عدالت اجتماعی و پراکنش شهری در توزیع خدمات عمومی شهری مطالعۀ موردی: شهر تربت‌حیدریه

نویسندگان

1 دانشیار گروه GIS و سنجش از دور، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 استادیارگروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

4 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.22111/gdij.2023.44609.3487
چکیده

 امروزه گسترش شهرها و افزایش جمعیت در نواحی مختلف شهر، سبب پراکنش جمعیت شهری شده است؛ ازاین‌رو، رسالت عدالت فضایی در شهرها در راستای توزیع عادلانه امکانات و خدمات شهری با توجه به رفع نیاز شهروندان امری ضروری است؛ بنابراین، اگر مدیران شهری نتوانند امکانات و خدمات عمومی را به‌صورت عادلانه و مطلوب در مناطق مختلف شهر توزیع کنند، زمینة ایجاد نارضایتی شهروندان از دسترسی به خدمات‌رسانی را فراهم خواهند کرد؛ بنابراین، پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با هدف تحلیل عدالت اجتماعی و پراکنش شهری در توزیع خدمات عمومی شهری، ازطریق نرم‌افزار ARC GIS در شهر تربت‌حیدریه انجام شده است. جامعۀ آماری این پژوهش را 13 ناحیة شهر تربت‌حیدریه تشکیل داده است. این پژوهش ابتدا با استفاده از مدل جینی و مدل آنتروپی شانون به محاسبة توزیع و پراکندگی جمعیت در نواحی مختلف شهر پرداخته است. درنهایت ازطریق محیط ArcMap به ترسیم نقشه‌های الگوی توزیع و پراکندگی فضایی نزدیک‌ترین فاصلۀ همسایگی کاربری‌ها و خدمات عمومی شهری و رتبه‌بندی نواحی به 5 دسته (بسیار محروم، محروم، نسبتاً مطلوب، مطلوب و بسیار مطلوب) در 13 ناحیۀ ‌این شهر پرداخته است. نتایج حاصل نشان داد: نواحی (2-7-8-4) به‌عنوان نواحی بسیار مطلوب، نواحی (1-5-10) مطلوب، نواحی (3-11-12) نسبتاً مطلوب، نواحی (5-6) محروم و ناحیۀ (13) به‌عنوان ناحیۀ بسیار محروم از خدمات عمومی شهری در این شهر رتبه‌بندی و شناسایی شده‌اند؛ بنابراین خدمات عمومی عادلانه و متناسب با جمعیت شهر توزیع نشده است؛ به‌طوری‌که نواحی مرکز و داخل شهر دارای خدمات عمومی مطلوب و نواحی حاشیه و پیرامون نظیر نواحی (5-6-13) با توجه به تعداد جمعیت آن‌ها، فاقد خدمات‌رسانی یا به‌صورت نامطلوب توزیع شده‌اند.