ارزیابی روند توسعۀ فیزیکی نواحی سکونتگاهی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای مطالعۀ موردی: شهر هندیجان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22111/gdij.2023.44445.3483
چکیده

روند افزایشی جمعیت سبب شده تا در طی سال‌‌های اخیر، شهرها با توسعۀ فیزیکی قابل‌توجهی مواجه باشند. در بسیاری از شهرها، توسعۀ فیزیکی بدون برنامه با تشدید تخریب زیست‌‌محیطی و وقوع مخاطرات محیطی همراه بوده است. یکی از مناطقی که در طی سال‌‌های اخیر با توسعۀ فیزیکی زیادی مواجه شده است، شهر هندیجان در استان خوزستان است. براین‌اساس، در این پژوهش به ارزیابی روند توسعۀ نواحی سکونتگاهی این شهر پرداخته شده است. در این پژوهش از تصاویر ماهوارۀ لندست، مدل رقومی ارتفاعی 30 متر و لایه‌‌های اطلاعاتی مختلف به‌‌عنوان مهم‌‌ترین داده‌‌های تحقیق استفاده شده است. ابزارهای مورد استفاده در تحقیق شامل ArcGIS (به‌‌منظور تهیۀ نقشه‌‌های مورد نظر)، ENVI (به‌‌منظور پردازش تصاویر ماهواره‌‌ای و تهیۀ نقشه‌‌های کاربری اراضی) و IDRISI (به‌منظور اجرای مدل LCM) بوده است. همچنین مهم‌‌ترین مدل مورد استفاده در تحقیق، مدلLCM  بوده است که به‌‌منظور ارزیابی روند مکانی تغییرات کاربری اراضی از آن استفاده شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داده است وسعت نواحی سکونتگاهی شهر هندیجان در طی دورۀ زمانی 30 ساله حدود 6/1 کیلومترمربع افزایش داشته است. نتایج ارزیابی تغییرات کاربری‌‌های اراضی در منطقه نشان داده است که در طی دورۀ زمانی 30 ساله، 15/1 کیلومترمربع از اراضی بایر، 4/0 کیلومترمربع از اراضی کشاورزی و 05/0 کیلومترمربع از باغات به، به سکونتگاه تبدیل شده است. همچنین نتایج ارزیابی روند مکانی تغییرات نشان داده است که بیشترین میزان توسعۀ نواحی سکونتگاهی مربوط به مناطق شمالی محدودۀ شهری هندیجان بوده است.