فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: نقاشی گل ­و مرغ در دورة تیموری، در مرقعات چهارگانة توپقاپی، آمیزه­ای از شیوة شرقی و تشعیر بود. دورة صفوی نیز بی‌تأثیر از گراورهای غربی نماند و نقاشان این عصر، در نمایش گل و مرغ بر بازنمایی واقع‌گرایانه تأکید کردند. در دوره‌های افشار و زند، مرقعاتی به همت میرزا مهدی‌خان استرآبادی شکل گرفت و در دورة قاجار، به‌ویژه در عصر ناصری، مرقع­سازی به اوج رسید.اهداف و سؤال‌ها: هدف این پژوهش، طبقه‌بندی ادواری مرقعات از دورة تیموری تا قاجار است تا تفاوت آن‌ها در دوره‌های مختلف روشن شود. در این راستا به این سؤالات پاسخ داده می‌شود: 1. اهمیت مرقعات تیموری در چیست؟ 2. شاخصه‌های بصری مرقعات دوره‌های تیموری، صفوی و قاجار کدام‌اند؟ 3. سهم کدام هنرمندان در نمایش گل­ و مرغ در این مرقعات بیشتر بوده است؟روش‌ها: این پژوهش با روش تحلیل مضمون -از روش‌های معتبر پژوهش کیفی- انجام‌شده است. داده­های پژوهش شامل مرقعات انتخاب‌شده از طریق نمونه‌گیری هدفمند با معیارِ داشتن حداقل یک اثر گل و مرغ است. پژوهش حاضر در دو بخش، به توصیف دقیق مرقعات تیموری، صفوی و قاجار پرداخته و با اتکا به طبقه‌بندی ادواری و تطبیق آن‌ها، ویژگی­های مشترک مرقعات گل و مرغ در هر دوره را تبیین می­کند.یافته‌ها و نتایج: نتایج نشان می‌دهد نخست طبیعت­گرایی برای نقاشان کتابخانة تیموری اهمیت داشته و آثار این دوره از هنر شرق دور تأثیر پذیرفته‌اند؛ در دورة صفوی بازنمایی پرندگان به اوج می­رسد و در دورة قاجار، هویت مرغ نامشخص می­شود. دوم آن­که سهم هنرمندانی چون شیخی نقاش در دورة تیموری، شفیع عباسی در دورة صفوی، منصور نادرالعصر در دربار گورکانی و میرزابابا و محمدباقر در دوره‌های زند و قاجار، بیش از دیگران است. نقطة عطف این پژوهش، معرفی مرقع «دورن 489» در کتابخانة ملی روسیه است.