بانکداری فقرا: رهایی از فقر و توسعه محلی در ایران

نویسندگان

1 دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
چکیده

مطالعه حاضر به بررسی ظرفیت‌های «بانکداری فقرا» به‌عنوان کسب‌وکاری اجتماعی برای فقرزدایی و توسعه محلی در ایران می‌پردازد. با توجه به چالش‌های ساختاری فقر مزمن در ایران، به‌ویژه در مناطق روستایی و کم‌برخوردار، و نیز ناکارآمدی برخی سیاست‌های توزیعی، بهره‌گیری از بانکداری فقرا می‌تواند زمینه‌ساز مشارکت فعال گروه‌های کم‌درآمد در توسعه اقتصادی باشد. این مقاله، ضمن تحلیل تجارب جهانی در کشورهایی نظیر بنگلادش، هند، چین و کشورهای آفریقایی، بر اهمیت سازوکارهایی چون اعتبارات خرد، بانکداری اسلامی، بانک‌های تعاونی و امور مالی دیجیتال تأکید دارد. سپس با بررسی مدل بانکداری خُرد و تجربه پیاده‌سازی آن در شهرستان قلع‌گنج، نشان داده می‌شود که این الگوی اجتماع‌محور چگونه توانسته است در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط‌زیستی به ارتقاء تاب‌آوری جوامع محلی و کاهش فقر پایدار کمک کند. تجربه موفق این مدل در حوزه کارآفرینی اجتماعی، نشان‌دهنده قابلیت انطباق و مقیاس‌پذیری آن در سایر مناطق کشور است. در نهایت، مقاله پیشنهاد می‌دهد که با سیاست‌گذاری هوشمندانه و حمایت نهادی، کسب‌وکار اجتماعی بانکداری فقرا می‌تواند به‌عنوان بخشی از راهبردهای جامع و چندبُعدی توسعه عدالت‌محور محلی و فقرزدایی در ایران مورد بهره‌برداری قرار گیرد.