نگاهی به اقتصاد زیستی پایدار: راه سبز توسعه ملی
نویسندگان
1 پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران
doi
چکیده
گذار جهانی بهسوی اقتصاد زیستی را میتوان یکی از مهمترین روندهای توسعه پایدار قرن بیستویکم قلمداد کرد. شاهد این مدعا، تلاقی دو جریان عمده است که یکی بر حکمرانی جهانی توسعه پایدار تمرکز دارد، و دیگری از دل تغییر پارادایم اقتصادی مسلط سرچشمه میگیرد. جریان نخست را باید در تحول مناسبات سیاستی مرتبط با اقلیم در سه دهه اخیر جستجو کرد، حال آنکه جریان دوم را باید نشاتگرفته از پیشرفتهای علمی حوزه اقتصاد و زیستشناسی دانست که شکوفایی آن را در اعطای جوایز نوبل ۲۰۱۸ تا 2025 در این دو حوزه شاهد بودهایم. بدین ترتیب، اقتصاد زیستی که به معنای استفاده هوشمندانه و پایدار از داراییهای زیستی تجدیدپذیر برای تولید اطلاعات، کالا، خدمات و نوآوری شناخته میشود، همان روند تحولآفرینی است که میتواند توسعه اقتصادی را با اهداف اقلیمی همسو سازد و اکنون در قلب راهبردهای اجرایی مدیریت تغییرات اقلیمی در سرتاسر جهان واقع شده است. ایران با برخورداری از تنوع زیستی گسترده، زیستتوده فراوان، منابع دریایی متنوع و ظرفیتهای فزاینده در زیستفناوری، میتواند سهمی مؤثر در این تحول جهانی داشته باشد. با این حال، ضعف در سیاستگذاری، ناهماهنگی نهادی، و کمبود سرمایهگذاری فناورانه موجب شده است که این فرصتها در عمل به کار گرفته نشوند. این مقاله با رویکرد تحلیلی و اسنادی، جایگاه ایران را در این گذار جهانی بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد که ایران در صورت تمرکز بر زیستتودهها، پسماند، منابع دریایی و زیستفناوری، و تقویت پیوند میان علم، فناوری و طراحی میتواند نقش پیشرو در اقتصاد زیستی خاورمیانه کسب کند.
