بررسی شیوه‌های افزایش ژرف‌نمایی در کاسه‌سازی مسجد مشیرالملک شیراز

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه صنایع‌دستی، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استادیار گروه صنایع‌دستی، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22070/negareh.2024.19082.3374
چکیده

مقدمه: مسجد مشیرالملک از بناهای دورة قاجار است که به دستور میرزاابوالحسن­خان مشیرالدوله ساخته‌شده و در ایوان شمالی آن از شیوه کاسه‌­سازی برای پوشش زیر طاق استفاده‌شده است. کاسه­‌سازی یکی از آرایه­‌های تزیینی طاقی است. ساختار کاسه­‌سازی مسجد مشیرالملک از جذابیت بصری خاصی برخوردار است. ژرف‌­نمایی یکی از عوامل ایجاد جذابیت بصری در اثر به شمار می‌رود. ژرف‌­نمایی که به توانایی ذهن انسان در درک عمق مربوط است، به کمک روش­­‌های گوناگونی همچون پرسپکتیو میسر می­شود، اما به نظر می‌­رسد در کاسه‌­سازی مسجد مشیرالملک شیراز، روش‌­­هایی متفاوت از پرسپکتیو سبب افزایش ژرف‌­نمایی شده است.اهداف و سؤال‌ها: با توجه به ضرورت‌های مطرح‌شده در مقدمه، هدف از انجام این پژوهش بررسی شیوه‌­های افزایش ژرف‌­نمایی در کاسه‌­سازی مسجد مشیرالملک شیراز است و در پی پاسخ به این سؤال است که شیوه‌­های افزایش ژرف‌­نمایی در کاسه‌­سازی مسجد مشیرالملک شیراز چگونه ایجادشده است؟روش‌ها: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام‌ شده و هدف آن کاربردی است. گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌­ای، استفاده از منابع اسنادی و مطالعات میدانی صورت گرفته و تحلیل داده‌ها از نوع کیفی است.یافته‌ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌­دهد که به کمک خطوط و سطوحی که در نقاط عمق، به‌مثابه نقطه گریز، همگرا می­‌شوند، همچنین ریتم ایجادشده به‌وسیله سطوح مشابه با اندازه‌های کاهشی نسبت به دید مخاطب و القای حرکت آرام به‌سوی نقاط عمق، تلاش شده است تا ژرف­‌نمایی افزایش یابد. ازآنجا‌که کاسه‌­سازی برای مکان‌­هایی با ارتفاع کم مناسب است، افزایش القای عمق به‌منظور ارائه چشم‌­اندازی بی­‌نهایت، رویکردی بسیار هوشمندانه به شمار می‌آید.