نگاهی تحلیلی به مباحث تئوریک مربوط به هنر نوگرای ایران با خوانش انتقادی کتاب زایش مدرنیسم ایرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای دانشکده هنر دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشکده هنر؛ دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
3 دانشیار دانشکده هنر دانشگاه شاهد تهران ایران
doi
10.22070/negareh.2024.18743.3328چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر با استناد به بحث «سفر نظریهها»ی ادوارد سعید، به بررسی سفر بنیانهای تئوریک هنر مدرن غرب به ایران و پیامدهای آن میپردازد؛ چراکه یکی از ابعاد مهم مدرنیسم هنری در غرب، بنیانهای معرفتی آن است.اهداف و سؤالها: هدف این پژوهش تقویت پشتوانههای تحلیلی و انتقادی است که میتواند به عبور از وضعیت موجود و حرکت بهسوی زایش و خلاقیت هنری کمک کرده و بخشی از آسیبهایی را که هنر معاصر ایران با آن مواجه است برطرف سازد. بر این اساس، پژوهش به این سؤالها پاسخ میپردازد: آیا بنیانهای نظری مدرنیسم همراه با آن به ایران سفر کردهاند و در مقصد بهاندازة کافی محل بحث بوده و بر شکلگیری هنر نوگرای ایران تأثیرگذار بودهاند؟ همچنین خطاهای رخداده در انتقال و خوانش بنیانهای نظری مدرنیسم چیست و این خطاها چه تأثیری برآشفتگی نظری مرتبط با هنر نوگرای ایران داشتهاند؟روشها: این پژوهش از نوع بنیادی-نظری با رویکرد تحلیلی-توصیفی است. اطلاعات به روش کتابخانهای-اسنادی گردآوریشده است. جامعة پژوهش کتاب «زایش مدرنیسم ایرانی» است که به دلیل پرداختن به تعداد قابلتوجهی از هنرمندان جریان نوگرا و طرح مفاهیم مهم، بخشهایی از آن بهطور هدفمند بهعنوان نمونه موردی انتخابشده است. شیوة تحلیل شامل توصیف مواردی از متن، دستهبندی جزئیات و تحلیل کیفی آنها بهمنظور تبیین نسبت مباحث تئوریک هنر نوگرای ایران با مدرنیسم هنری در غرب است.یافتهها و نتایج: مواردی از خطا و آشفتگی نظری در مباحث کتاب زایش مدرنیسم ایرانی استخراج و در چهار دسته بیان شد. تعمیم نتایج در سطحی کلان نشاندهندۀ سفر ناقص بنیانهای تئوریک مدرنیسم از غرب به ایران، خطاهای متعدد در درک و خوانش آنها، ضعف و کمرمقی مباحث نظری و نیز آشفتگی در تحلیلها و رویکردهای انتقادی در مقصد است.