نگاهی تحلیلی به مباحث تئوریک مربوط به هنر نوگرای ایران با خوانش انتقادی کتاب زایش مدرنیسم ایرانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشکده هنر دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکده هنر؛ دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

3 دانشیار دانشکده هنر دانشگاه شاهد تهران ایران

doi
10.22070/negareh.2024.18743.3328
چکیده

مقدمه: پژوهش حاضر با استناد به بحث «سفر نظریه‌ها»ی ادوارد سعید، به بررسی سفر بنیان­‌های تئوریک هنر مدرن غرب به ایران و پیامدهای آن می‌پردازد؛ چراکه یکی از ابعاد مهم مدرنیسم هنری در غرب، بنیان­‌های معرفتی آن است.اهداف و سؤال‌ها:  هدف این پژوهش تقویت پشتوانه­‌های تحلیلی و انتقادی است که می­‌تواند به عبور از وضعیت موجود و حرکت به‌سوی زایش و خلاقیت هنری کمک کرده و بخشی از آسیب‌هایی را که هنر معاصر ایران با آن مواجه است برطرف سازد. بر این اساس، پژوهش به این سؤال‌ها پاسخ می‌پردازد: آیا بنیان­‌های نظری مدرنیسم همراه  با آن  به ایران سفر کرده‌اند و در مقصد به‌اندازة کافی محل بحث بوده و بر شکل­‌گیری هنر نوگرای ایران تأثیرگذار بوده‌اند؟ همچنین خطاهای رخ‌داده در انتقال و خوانش بنیان­‌های نظری مدرنیسم چیست و این خطاها چه تأثیری برآشفتگی نظری مرتبط با هنر نوگرای ایران داشته‌اند؟روش‌ها: این پژوهش از نوع  بنیادی-نظری با رویکرد تحلیلی-توصیفی است. اطلاعات به روش کتابخانه‌­ای-اسنادی گردآوری‌شده است. جامعة­­ پژوهش کتاب «زایش مدرنیسم ایرانی» است که به دلیل پرداختن به تعداد قابل‌توجهی از هنرمندان جریان نوگرا و طرح مفاهیم مهم، بخش‌هایی از آن به­‌طور هدفمند به‌عنوان نمونه موردی انتخاب‌شده است. شیوة تحلیل شامل توصیف مواردی از متن­، دسته‌­بندی جزئیات و تحلیل کیفی آن‌ها به‌منظور تبیین نسبت مباحث تئوریک هنر نوگرای ایران با مدرنیسم  هنری در غرب است.یافته‌ها و نتایج:  مواردی از خطا و آشفتگی نظری در مباحث کتاب زایش مدرنیسم ایرانی استخراج و در چهار دسته بیان شد. تعمیم نتایج در سطحی کلان نشان‌دهندۀ سفر ناقص بنیان­‌های تئوریک مدرنیسم از غرب به ایران، خطاهای متعدد در درک و خوانش آن­‌ها، ضعف و کم­‌رمقی مباحث نظری و نیز آشفتگی در تحلیل‌ها و رویکردهای انتقادی در مقصد است.