نقش فناوری سنجش از دور در ارزیابی فلرینگ در صنایع نفت و گاز ایران

نویسندگان

1 دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

2 ایمنی و محیط‌زیست، مؤسسه آموزش عالی فردوس رهجویان دانش، برازجان، بوشهر، ایران

3 دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

4 گروه بهداشت، ایمنی و محیط زیست، منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، عسلویه، بوشهر

doi
چکیده

فرآیند فلرینگ یا سوزاندن گازهای ناخواسته و بسیار اشتعال پذیر در زمان استخراج و فرآوری نفت و گاز، پیامدهای زیست‌محیطی و بهداشتی فراوانی دارد. در نتیجه بررسی‌های جامع در این رابطه بسیار حائز اهمیت است. نرخ فلرینگ سالانه در سطح جهان حدود ۱۷۰ میلیارد متر مکعب گاز توسط بانک جهانی گزارش شده است که منجر به انتشار ۳۰۰–۴۰۰ میلیون تن CO₂ و مقادیر قابل‌توجهی از SOₓ، NOₓ، VOC و ذرات معلق به جو می‌شود. در نتیجه علاوه بر تشدید پدیده تغییر اقلیم و باران اسیدی، سلامت انسان را از طریق بیماری‌های تنفسی، قلبی‌عروقی و سرطان تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این راستا در این مقاله به ارائه و بررسی توانایی الگوریتم‌های استفاده شده در زمینه شناسایی ناهنجاری‌های حرارتی ناشی از شعله فلرها و برآورد حجم گازهای فلر شده در سطح جهانی و در سطح ملی بر پایه داده‌های سنجش از دوری پرداخته است. در یکی از مناطق صنعتی جنوب کشور (منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس)، الگوریتم‌های RXD و NHI در زمینه‌ی شناسایی ناهنجاری‌های حرارتی ناشی از شعله فلرها از خود دقت بالای را نشان دادند. از سوی دیگر در بخش برآورد حجم گازهای فلر شده از سه مدل رگرسیون چند متغیر خطی، شبکه عصبی مصنوعی و درخت تصمیم بر پایه مقادیر رادیانس ماهواره‌های مختلفی از جمله لندست 8 (باند 6، 7، 10 و 11)، ماهواره Suomi-NPP (باند M10- سنجنده VIIRS) و محصولات آلودگی ماهواره سنتینل- 5P استفاده شد که نتایج حاکی از عملکرد بسیار خوب مدل شبکه عصبی در این بخش را داشت. در نتیجه امید است که با بهره‌گیری از روش‌های مناسب مانند یادگیری ماشین بر پایه‌ی اطلاعات جامع سنجش از دوری بتوان خلاءهای اطلاعاتی موجود در این حوزه را برطرف کرده و در زمینه مدیریت آن گام مؤثری برداشت.