تحلیل نشانه‏ شناختی هویت جنسیتی در تلویزیون

نویسندگان

1 دکترای علوم ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

2 دانشیار گروه ارتباطات واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشیار گروه ارتباطات، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22059/jwica.2015.56774
چکیده

بازنمایی‏ زنان در رسانه‏ها بیان‏کنندة تصورات عمومی دربارة هویت و تفاوت‏های جنسیتی بوده و مدام در کار خلق یا تأیید یا تغییر این تصورات است. رسانه‏ها تلاش می‏کنند آنچه را می‏خواهند بازنمایی کنند، نه آنچه واقعیت دارد. مفهوم هویت جنسیتی، که در دنیای امروز به واسطة مدرنیته دگرگون شده، از موضوعاتی است که در دنیای واقع و در قاب تلویزیون تفاوت‏هایی یافته است. از‌این‌رو، این مقاله شیوة بازنمایی هویت جنسیتی را در محتوای روایی تلویزیون بررسی کرده است. بدین منظور، با استفاده از تحلیل نشانه‏شناختی فیسک در سه سطح رمزگان واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی سریال زمانه تحلیل و ارزیابی و با استفاده از رویکرد برساخت‏گرا در نظریة بازنمایی استوارت هال، به‌منزلة چارچوب نظری، این موضوع بررسی شده است. مؤلفه‏هایی مانند فردگرایی، استقلال مادی زنان، قدرت تصمیم‏گیری و انتخاب، الگوهای روابط بین فردی، سبک پوشش و مصرف کالا و نقش‏های حرفه‏ای زنان بازنمودی از جست‌وجوی هویت و مؤلفه‏های غالب هویتی مدرن‌اند. به نظر می‏رسد در این سریال بازنمایی‏های زنانه نمایش‌دهندة شخصیتی هستند که خصلت‏های سنتی و مدرن را به‌طور تلفیقی به همراه دارند. هویت سنتی با ارزش و نگرش‏ مادری و همسری به‌منزلة هویت برتر بازنمایی‌شده و هویت مدرن محتوم به بحران است.