تبیین سناریوهای اثرگذاری رهیافت رشد هوشمند بر پایداری سکونتگاههای روستایی مطالعۀ موردی: شهرستان جیرفت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22111/gdij.2023.7589چکیده
رهیافت رشد هوشمند نقش بسیار مهمی در توسعۀ پایدار روستایی دارد؛ ازاینرو تدوین سناریوهایی که زمینۀ تحقق رشد هوشمند سکونتگاههای روستایی شهرستان جیرفت را فراهم میسازد، باید موردتوجه قرار گیرد. در پژوهش حاضر تلاش شده با مشارکت مدیران و مسئولان و خبرگان دانشگاهی، پیشرانهای کلیدی تأثیرگذار بر رشد هوشمند سکونتگاههای روستایی شهرستان جیرفت شناسایی و درنهایت سناریوهای مؤثر بر شکلگیری رشد هوشمند سکونتگاههای روستایی تدوین شود. پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است. روش گردآوری دادهها و اطلاعات بهصورت کتابخانهای، اسنادی و پیمایشی (مصاحبه) بود. با بررسی منابع علمی 57 عامل تأثیرگذار بر رشد هوشمند سکونتگاههای روستایی شناسایی شد که در 4 بُعد دستهبندی شدند و درمجموع 30 نفر، شامل مدیران سازمانهای مرتبط و متخصصان دانشگاهی، مصاحبه انجام شد. تجزیهوتحلیل دادهها مبتنی بر تکنیکهای آیندهپژوهی بود؛ ازجمله تحلیل ساختار، تحلیل اثرات متقابل (نرمافزارهای میکمک و سناریوویزارد). نتایج نشان داد 35 سناریو با سازگاری ضعیف و تنها یک سناریو در حالت سازگاری قوی و پایدار (ناسازگاری صفر) قرار دارد. سناریوی اول که یک سناریو با جهت مثبت است، دارای مجموع امتیاز اثر متقابل 446 و ارزش سازگاری 5 است؛ درحالیکه سناریوی دوم که سناریوی نامطلوب است، مجموع امتیاز اثر متقابل 93- و ارزش سازگاری 1- دارد. سناریوی سوم (پابرجا) نیز دارای ارزش سازگاری 3 بود و با امتیاز مجموع اثر متقابل 42 میتواند از سناریوهای محتمل برای آیندۀ تحولات کالبدی- فضایی روستایی باشد.