فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مغولان، به‌عنوان مجموعه‌ای از قبایل آسیای مرکزی، در اوایل قرن 13م/7ه حملات گسترده‌ای را به شرق و غرب آسیا آغاز کردند و سپس در سرزمین‌های مفتوحه، ازجمله ایران و چین، استقرار یافتند. آنان دارای ویژگی‌های هویتی و فرهنگی خاص خود بودند.اهداف و سؤال‌ها: پوشاک به‌عنوان یک شاخص فرهنگی و هویتی مغولان شناخته می‌شود و هدف این پژوهش بررسی تغییرات لباس اقوام مغول در سرزمین‌های ایران و چین است. این پژوهش بر آن است به این پرسش‌ها پاسخ دهد: 1. لباس اقوام مغول پیش از فتوحات چنگیزخان چگونه بود و در دورة ایلخانان در ایران و دورة یوان در چین چه تغییراتی کرد؟ 2. چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان لباس اقوام مغول در ایران و چین وجود دارد؟ 3. چه عواملی بر شباهت‌ها و تفاوت‌ها اثرگذار است؟روش‌ها: برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های پژوهش، از روش مطالعه تاریخی-تطبیقی استفاده‌شده است و جمع‌آوری داده‌ها بر اساس تصاویر متعلق به دورة ایلخانان و یوان و فیش‌برداری از منابع موجود انجام‌شده است.یافته‌ها و نتایج: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در شکل ظاهری لباس مغولان تغییراتی پدید آمده و ‌نوعی مبادلة فرهنگی میان آنان و سرزمین‌های مقصد صورت گرفته است. ازنظر رنگ لباس‌ها، به‌ویژه در پوشاک پادشاهان، رنگ‌های آبی و قرمز در ایران و چین مشترک‌اند؛ اما در طرح لباس‌ها به‌ویژه اندازة آستین‌ها، تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود و متأثر از فرهنگ چینی، آستین‌ها بلندتر هستند. در هر دو سرزمین ایران و چین، طرح‌هایی با نقش حیوانات، ازجمله آهو برای پادشاهان و همچنین نقوش اسلیمی، مارپیچ، گل لوتوس و ابر (متأثر از هنر چین) به چشم می‌خورد. در چین علاوه بر این موارد، نقش حیواناتی چون شیر، آهو و نیز موجودات اسطوره‌ای همچون اژدها و ابر رایج بوده است. از عوامل مؤثر در تغییرات لباس مغولی می‌توان به جابه‌جایی جمعیت مغول، شرایط جغرافیایی سرزمین‌های مقصد، حاکمیت مغولان بر مناطق مفتوحه و تأثیرپذیری از فرهنگ‌های محلی و نیز شباهت‌های موجود میان لباس مغولان در یوان و ایلخانی به سبب تجارت پارچه و پوشاک و حضور صنعتگران چینی و ایرانی در هر دو سرزمین اشاره کرد.