نقد مقالۀ «قرائت معتبر در روایات تفسیری اهلبیت(ع) و ارتباط آن با روایت حفص از عاصم
نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران
doi
10.22034/qer.2023.8453چکیده
برخی از نویسندگان معاصر تلاش کردهاند تا با تحلیل برخی روایات تفسیری، قرائت عاصم به روایت حفص را قرائت معتبر و مبنا نزد اهلبیتb جلوه دهند؛ پس با گزینش هفده روایت ادعا کردهاند که تنها قرائتی که در همۀ این روایات با تفسیر اهلبیتb انطباق دارد و مبنای تفسیر اهلبیتb بوده، روایت حفص از قرائت عاصم است. ازآنجاکه این ادعا از جهتی به اهلبیتb نسبت داده شده و از جهت دیگر، قرائتی را بهعنوان قرائت معتبر و صحیح به قرآن کریم منتسب کرده، بررسی صحّت این ادعا بسیار ضروری است و پژوهش حاضر با همین هدف، به بررسی این ادعا و ارزیابی روایات و تحلیلهای ارائهشده، پرداخته است. پژوهش انجامگرفته نشان میدهد که از هفده روایات ارائه شده، شانزده روایت هیچ دلالتی بر مطابقت قرائت اهلبیتb با قرائت عاصم به روایت حفص ندارند و یک روایت باقیمانده نیز با روایتی دیگر در همان آیه در تعارض است. همچنین این واقعیت آشکار میشود که حتی همین هفده روایتی که دلالتشان بر مدعا ناتمام است، گزینشی انتخاب شده و روایات تفسیری متعدّدی که بر خلاف روایت حفص است، نادیده گرفته شدهاند. بهعنوان نمونه در پژوهش حاضر بیست روایت در تفسیر سیزده آیه ارائه شده که هیچ یک بر روایت حفص منطبق نیستند و این حقیقت را تأیید میکنند که اساساً قرائت اهلبیتb را نمیتوان مبتنی بر قرائت یکی از قاریان جلوه داد.
