تحلیل چالش‌های بهره برداران دهقانی و اثرات آن بر توسعه روستایی با رویکرد معادلات ساختاری (مورد مطالعه: استان زنجان، ایران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22111/gdij.2023.7600
چکیده

   هدف پژوهش حاضر که با ترکیبی از روش­های توصیفی ـ تحلیلی و علی انجام گرفته است، بررسی چالش‌های بهره­برداران دهقانی و اثرات این چالش­ها بر توسعه روستایی استان زنجان می­باشد. برای گردآوری داده­های مورد نیاز علاوه بر مطالعات اسنادی از شیوه میدانی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش بالغ بر75831 بهره­بردار دهقانی واقع در استان زنجان است، با استفاده از فرمول کوکران 340 خانوار به عنوان نمونه آماری برآورد شده­اند. و برای تجزیه و تحلیل داده­های گردآوری شده از آزمون­های مربوطه و نرم­افزارهای SPSS،AMOSE, EXCEL وGIS  استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد چالش­های اقتصادی، مهم­ترین مشکل بهره­برداران در استان می­باشند و میانگین چالش­هایی که بهره‌برداران دهقانی با آن مواجه­اند با مقدار 79/3، به صورت معناداری بیشتر از حد متوسط می­باشد. نتایج آزمون تحلیل واریانس نشان داد، در بین شهرستان­های استان به لحاظ چالش‌های پیش­روی بهره­برداران تفاوت آماری معناداری وجود دارد و شهرستان­های سلطانیه، ایجرود و ماهنشان با میانگین رتبه­ای967/3، 864/3 و651/3، دارای بیشترین و خدابنده، ابهر و زنجان با میانگین رتبه­ای 347/3، 429/3 و 481/3 دارای کمترین میزان چالش‌های بهره­برداری دهقانی هستند. همچنین وضعیت کلی توسعه روستایی با میانگین 26/2، به صورت معناداری پایین­تر از میانگین مبنا قرار دارد و در میان شاخص­های آن، دو بعد کلیدی مدیریتی و اقتصادی توسعه روستایی در وضعیت نامناسب­تری قرار دارند. نتایج مدل نهایی پژوهش در خصوص اثرات چالش­های پیش­روی بهره­برداری دهقانی بر توسعه روستایی که برازش آن به تأیید نهایی رسید نشان داد، چالش­های اجتماعی و محیطی با ضرایب 67/0- و 26/0-، به ترتیب دارای بیشترین و کمترین اثر منفی بر توسعه روستایی بوده­اند.