بازنمایی ظروف فلزی کاربردی دورة صفوی بر اساس نگارههای شاهنامة شاهطهماسبی
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده حفاظت اثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، اران
doi
10.22070/negareh.2025.19723.3443چکیده
مقدمه: با نگاهی به منابع فلزکاری اسلامی، مشخص میشود که آثار باقیمانده در موزهها، مجموعههای شخصی و حتی متون دورة اسلامی، عمدتاً شامل آثار برنجی و مفرغی هستند و اشیاء طلایی و نقرهای کمتری در دسترس است. دلیل این امر، به خاصیت خورندگی فلز و همچنین جنبة مادی آنها بازمیگردد، چراکه بسیاری از آنها برای مقاصد مالی، ذوب شدهاند. یکی از منابع معتبر برای کسب اطلاعات دربارة ظروف کاربردی دورة صفویه، نگارههای بهجای مانده از این دوره است.اهداف و سؤالها: یکی از اهداف این مقاله، بازنمایی اشیاء کاربردی بر اساس نگارههای شاهنامة شاهطهماسبی است. سؤالهای اصلی پژوهش عبارتاند از: 1. کدام ظروف کاربردی دورة صفوی در نگارههای شاهنامة شاهطهماسبی ترسیمشدهاند؟ 2. این ظروف چه شکل و تزئیناتی دارند؟روشها: این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر مطالعات کتابخانهای و الکترونیکی، به بررسی شکل و تزئینات ظروف کاربردی فلزی در نگارههای شاهنامة شاهطهماسبی میپردازد.یافتهها و نتایج: بر اساس نتایج این مطالعه، ظروف کاربردی در نگارههای این شاهنامه، عمدتاً متعلق به دربار شاهان بوده و جنس آنها اغلب طلا، نقره و برنج است. شکلهای رایج این ظروف کاربردی شامل صراحی، تُنگ، ابریق، آفتابه و لگن، شمعدان، بخوردان و مشعل بودهاند. این ظروف با تزئینات گیاهی، هندسی و نیز نقشهای شیاری مشابه با ظروف فلزی دورة هخامنشی آراستهشدهاند.
