بررسی شاخص‌های مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری در انتخاب مقصد گردشگری سلامت مطالعه موردی: استان یزد

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

3 گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

doi
10.22059/jut.2026.394044.1290
چکیده

گردشگری سلامت در دهه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است. در این میان، انتخاب مقصد مناسب گردشگری سلامت، نقش مهمی در موفقیت و پایداری این صنعت دارد. استان یزد با برخورداری از جاذبه‌های طبیعی و درمانی متنوع، پتانسیل بالایی برای تبدیل‌شدن به یک مقصد پایدار گردشگری سلامت دارد. شناسایی و بررسی شاخص‌های مؤثر بر توسعه پایدار این صنعت می‌تواند کمک شایانی به برنامه‌ریزی و مدیریت گردشگری سلامت در استان یزد کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی این شاخص‌ها و ارائه راهکارهایی برای توسعه پایدار گردشگری سلامت در استان یزد انجام‌شده است. پژوهش توصیفی پیمایشی است. نمونه آماری پژوهش شامل 78 نفر از گردشگران سلامت استان یزد بودند، که به‌صورت غیر تصادفی و هدفمند انتخاب و مصاحبه شدند. داده‌ها و سناریوها با استفاده از تکنیک نگاشت شناختی فازی تحلیل و مدل پژوهش با استفاده از تحلیل شبکه‌های اجتماعی طراحی شدند. در این راستا، عوامل متعددی دخیل هستند که از این میان عوامل کیفیت خدمات درمانی، افزایش ظرفیت برد مقصد و سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند؛ زیرا از مرکزیت بیشتری برخوردار بودند. سناریوسازی تأکید کرد که توسعه پایدار مستلزم توجه هم‌زمان و متوازن به هر سه عامل کلیدی است؛ غفلت از هر یک (حتی با توجه به دو عامل دیگر) منجر به تغییر منفی سایر شاخص‌ها می‌شود. نتایج، ضرورت نظارت مستمر بر کیفیت خدمات، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها/ظرفیت‌سازی و تدوین برنامه‌ریزی راهبردی یکپارچه را برای پایداری صنعت گردشگری سلامت یزد نشان می‌دهد.