بررسی غنا در تلاوت از منظر قرآن و فقه
نویسندگان
1 دکتری تخصصی،عضو شورای عالی قران،تهران،ایران
doi
10.22034/qer.2023.8455چکیده
بررسی تطبیقی و میانرشتهای موضوع «غناء» در لغت، قرآن کریم، فقه اسلامی و روایات وارده در خصوص تلاوت کلامالله، با هدف تبیین جایگاه و حکم شرعی بهکارگیری این فن در خوانش هنری کلام وحیانی، محور اصلی بحث این مقاله است. «غناء» در لغت به معنای مطلق آوا و صدا یا خواندن با صوت زیبا و کشیده با نوعی ترجیع و طرب و یا صدای آوازِ مناسب با مجالس معصیت گفته شده است. در قرآن کریم، «غناء» مصادیقی چون: «قول زور»، «شهادت زور»، «لغو»، «استفزاز به صوت شیطان»، «لهو الحدیث» و «سمود» دارد که دستور به اجتناب و اعراض از این موارد شده است؛ زیرا انحرافات دینی و اخلاقی، انسانی را در پی دارد. در فقه شیعه ملاک اصلی حرمت غناء، اشتمال آن بر لهو، باطل و طربانگیزی یا تکلّم به امر باطل است و در فقه اهل تسنن، صوت یا آواز اگر بهصورتی باشد که جز احتمال حرمت در آن راه نداشته باشد، حرام یا مکروه و در غیر این صورت مباح دانسته شده است. در صورتی که غناء را به معنای مطلق صدا یا آوا بدانیم، حکم فقهی خاصی بر آن مترتب نیست. در روایات اسلامی، تغنّی به قرآن در تلاوت، اگر به معنای قرائت با الحان و اصوات خوش باشد با رعایت اصولی چون تحزین، ترتیل، خشوع و تدبّر در قرآن، مورد توصیه روایات اسلامی است و اگر به معنای استغناء و ملازمبودن با قرآن اخذ شود، از بحث غناء خارج خواهد بود.
