ارزیابی دستاوردهای اجرای قانون «حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری با استفاده از منابع صندوق توسعۀ ملی» در شهرستان هامون

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا وبرنامه‌‌ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22111/gdij.2023.7601
چکیده

تحقیق حاضر با عنوان «ارزیابی دستاوردهای اجرای قانون حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری با استفاده از منابع صندوق توسعۀ ملی» در سطح روستاهای شهرستان هامون انجام شد. جامعۀ آماری شامل 1013 نفر از روستائیان ساکن شهرستان هامون است که از تسهیلات اشتغال پرداختی از منابع صندوق توسعۀ ملی استفاده کرده‌‌اند. روش نمونه‌‌گیری به‌صورت تمام‌‌شماری بوده و کل روستائیان دریافت‌کنندۀ تسهیلات به‌عنوان جامعۀ نمونه در نظر گرفته شد. ابزار گردآوری داده‌‌ها؛ مشاهده، عکس‌‌برداری و تکمیل پرسشنامۀ استاندارد موردتأیید سازمان مدیریت و برنامه‌‌ریزی استان است. گردآوری داده‌‌ها توسط متخصصان دانشگاهی، تسهیلگران، مسئولان محلی در محل اجرای طرح‌ها و با پشتیبانی کارشناس سازمان مدیریت صورت گرفت. تحقیق حاضر به لحاظ ماهیت از نوع کمّی و برحسب هدف کاربردی و از منظر رویکرد توصیفی-تحلیلی است. روش گردآوری داده‌ها میدانی و کتابخانه‌ای است. ابزار گردآوری داده‌‌ها پرسشنامۀ استاندارد است که روایی و پایایی آن توسط 30 نفر از صاحبنظران سازمان مدیریت در استان‌های مختلف کشور تأیید شده است. تحلیل داده‌ها در محیط SPSS نسخۀ 21 و با آزمون‌های توصیفی (فراوانی و درصد) و تحلیلی (آزمون T) انجام شد. نتایج نشان داد تنها 35 درصد از تسهیلات به سمت اشتغال هدایت شده و تقریباً 65 درصد تسهیلات دریافتی به فعالیت تبدیل نشده یا دارای نقص بوده و اجرای ناقص داشتند. هزینه‌نکردن پول، اهلیت‌نداشتن مجری و گرانی نهاده‌ها از دلایل اصلی انحراف طرح‌ها است. همچنین 881 نفر (تقریباً 80 درصد) در زمان دریافت وام به‌عنوان طرح ایجادی دریافت کرده‌‌اند؛ اما تقریباً 730 نفر (بیش از 70 درصد) تسهیلات اشتغال‌زایی را هزینه نکرده یا به‌عنوان سرمایه در گردش صرف کردند. نتایج آزمون T تک‌نمونه‌‌ای نشان داد مهم‌ترین علل عدم‌تحقق طرح‌های اشتغال عبارت‌اند از: عدم هزینه‌‌کرد کامل و مناسب وام (sig=0.000)، 2- عدم‌اهلیت مجری طرح و عدم پالایش و اهلیت‌سنجی مجریان و 3- عدم‌تناسب تسهیلات (0.000).درنهایت، مدیریت یکپارچۀ سازمانی برای اشتغال، اجرای دقیق شیوه‌‌نامۀ اجرا و نظارت جدی بر اجرای برنامه‌‌های اشتغال با استفاده از مدل جامع تسهیل‌‌گری به‌عنوان راهکارهای مقابله با انحرافات تسهیلات اشتغال‌زایی پیشنهاد شد.