فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: دورة صفویه، ابداعات و نوآوری­‌هایی در زمینة آرایه‌­های گچی به وجود آورد. آرایة­ گچی کشت‌­بری که یکی از آرایه‌های معماری این دوره به شمار می‌رود، با نقوش متنوع در برخی بناهای عصر صفوی اجراشده و ازنظر شیوة کار با دیگر گونه­‌های آرایه‌های گچی تفاوت دارد. شناخت شیوه‌­ها و مراحل اجرایی آرایه‌­های گچی، از ارکان ضروری و جزئی جدایی‌ناپذیر در طرح‌های مرمتی و حفاظت از این آثار تاریخی محسوب می‌شود.اهداف و سؤال‌ها: هدف این پژوهش، شناسایی شباهت‌­ها، تفاوت­‌ها و همچنین بررسی گوناگونی­ روش‌های­ اجرای آرایة­ گچی کشته‌­بری در کاخ عالی‌قاپو اصفهان و خانة پیرنیا در نائین است. پرسش­‌های این پژوهش عبارت‌اند از: 1. فن اجرای آرایة گچی کشته­‌بری بر اساس طرح‌های آن­ در کاخ عالی‌قاپو و خانة پیرنیا چگونه است؟ 2. شباهت‌­ها و تفاوت‌­های اجرای آرایة­ گچی کشته‌­بری در این دو بنا چیست؟روش‌ها: روش تحقیق این مطالعه، توصیفی – تحلیلی و تطبیقی- مقایسه‌­ای است و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدات میدانی گردآوری‌شده‌اند.یافته‌ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که فن اجرای کشته‌­بری بر اساس نوع طرح­‌ها در هر دو بنا به هفت گونه تقسیم­بندی می­شود. آرایه‌های گچی کشته­بری هر دو بنا در این موارد شباهت دارند: اجرای تکیه­گاه آجری، انجام آستر کاه­گلی، یک لایة گچ با سطحی صاف و صیقلی، استفاده از لایة تدارکاتی بوم کننده و نیز روش انتقال و خط‌اندازی طرح. همچنین، در بیشترِ این آرایه‌­ها، برجستگی نقوش نسبت به زمینه گود کمتر از یک میلی‌متر است. آرایة کشته‌بری عالی­‌قاپو در رنگ‌­آمیزی نقوش همراه با قلم‌گیری (یا لب­‌شور) دور جزییات نقش‌ها و نیز برخی از طرح­‌ها در نقوش دور قاب‌ها بدون کنده­‌کاری به­‌صورت رنگ­‌آمیزی و تلفیق لایة چینی و کشته­‌بری یا استفاده از قاب منفرد لایة چینی با خانة پیرنیا تفاوت دارد. اغلب نقوش، در خانة پیرنیا، رنگ‌آمیزی نشده‌اند. همچنین، خط‌اندازی اولیة جزییات نقوش (تداعی‌کننده قلم‌گیری)، کندن تخمه گل­‌های گرد، آیینة گل‌های شاه‌عباسی و یا کندن داخل جزییات نقوش و گل‌­های شاه‌عباسی، گود گردن داخل جزییات گل‌های شاه‌عباسی و سربندهای اسلیمی به عمق 5 میلی­‌متر با عالی­‌قاپو تفاوت دارد.